Art and Culture Test: 2

મોઢેરાના સૂર્યમંદિર અને ઓડીશાનું કોર્ણાક સૂર્યમંદિર આ બંને સ્થાપત્યોમાં કઈ બાબત સામાન્ય જોવા મળે છે?

1. બંને મંદિરોમાં ગર્ભગૃહને સૂર્યના પ્રથમ કિરણો સ્પર્શે તેવી વ્યવસ્થા છે.
2. બંને મંદિરોનું નિર્માણ સોલંકી (ચાલુક્ય) વંશના શાસનકાળ દરમિયાન થયું હતું.
3. બંને મંદિરોમાં રથનું સ્વરૂપ દર્શાવવામાં આવ્યું છે.

ઉપરોક્ત પૈકી કયું/ક્યા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચા છે?

સલાટી શૈલીનાં ચિત્રો ક્યાં જોવા મળે છે?

1. જામનગરના લાખોટા કોઠામાં
2. શિહોરના જૂના દરબરગઢની ભીંતો પર
3. નાના ગોપનાથનું મંદિર

ગુજરાતમાં નીચેના પૈકી ક્યાં સ્થળોએ બૌદ્ધ સ્થળો આવેલાં છે?

1. વડનગર       2. વેરાવળ       3. લોથલ       4. સીયોત

ગુજરાતની ભરત કળા અંગે નીચેનામાંથી કયું/ક્યાં વિધાન યોગ્ય નથી?

1. ગુજરાતમાં આભલા-ભરત માટેની ખાંપું કપડવંજ અને લીંબડીમાં બને છે.
2. કાઠી ભરતમાં રામાયણ, મહાભારત,ઢોલામારુ જેવી કથાન કોનાં ચિત્ર જોવા મળે છે.
3. અમરેલી જિલ્લાની ગારીયાધાર તાલુકાની બહેનોનું કણબી ભરત જાણીતું છે.

લોથલની ચિત્રકળા અંગે કયું વિધાન અયોગ્ય છે?

સોમનાથ મંદિર બાબતે ક્યાં વિધાન ખરા છે તે ચકાસો.

1. હિરણ, કપીલા અને સરસ્વતી નદીના સંગમસ્થાને આવેલ છે.
2. ગુજરાત સરકાર દ્વારા ત્યાં 2007માં “હરિહર વન’ બનાવાયું
3. સોમનાથના પટાગણમાં કૃષ્ણ કુમારસિંહ ગોહિલની પ્રતિમા છે.

નીચેના જોડકા યોગ્ય રીતે જોડો.

a. લલ્લુભાઈની હવેલી                          a-2,b-1,c-4,d-31. વડોદરા
b. લલ્લુ બહાદુરની હવેલી                     2. ભરૂચ
c. બાઈઓની હવેલી                            3. સિદ્ધપુર
d. વોરાઓની હવેલી                            4. ધોલેરા

નીચેના વિધાનોનો અભ્યાસ કરી કયું/ક્યાં સત્ય છે તે જણાવો.

1. અસાઈત ઠાકરે ભવાઈના 360 વેશો લખ્યા હતા તે પૈકી જૂનામાં જૂનો પતાઈ રાવળનો વેશ છે.
2. ભવાઈ શૈલી આધારિત ગુજરાતી ભાષાનું પ્રથમ નાટક દલપતરામ રચિત ‘મિથ્યાભિમાન’ હતું.

નીચેના વિધાનો ચકાસી કયું/ક્યા સત્ય છે તે જણાવો.

1. અમદાવાદના ભદ્રના કિલ્લામાં ગણપતિ અને કૃષ્ણનું મંદિર મરાઠાકાલીન મંદિર છે.
2. ઇન્દોરના મહારાણી અહલ્યાબાઈએ સોમનાથના મૂળ મંદિરના ખંડેરથી થોડે દૂર નવું મંદિર બંધાવ્યું હતું.
3. ભુજની પ્રસિદ્ધ લખપતજીની છતરડી મરાઠાકાલની છે.

મુઘલકાળ દરમિયાન ગુજરાતમાં મરાઠાઓનું ધર્મ અને સંસ્કૃતિની જાળવણી માટે ઘણું મહત્વનું યોગદાન છે. તે સમયની ટંકશાળ અને સિક્કાઓ બાબતે નીચેના વિધાનો ચકાસો.

1. મરાઠાઓએ જૂના બાદશાહી સિક્કાઓમાં થોડાંક ચિન્હોમાં ફેરફાર કરીને રૂપિયા બહાર પડ્યા હતા.
2. મરાઠાઓનો રૂપિયાને “સિક્કાઈ” કે “શક્કાઈ”ના નામે ઓળખવામાં આવતા.
3. વડોદરાની ટંકશાળ માંથી બહાર પાડવામાં આવતા સિક્કાને “બાબાશાઈ” રૂપિયો અથવા “શીઆશાઈ” રૂપિયો કહેતા.
4. પિલાજીરાવ ગાયકવાડના ખેડાના સિક્કાને “ખેડિયો” રૂપિયો કહેતા.
5. સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના સિક્કાઓ “કોરી” ના નામે ઓળખાતા.
6. સૌરાષ્ટ્રમાં તાંબાના પાંચિયા અને દોકડા પણ ચલણમાં હતા , જેમાં 1 રૂપિયાનું મૂલ્ય 100 દોકડા હતું.

ઉપરોકત પૈકી કયું/કયા વિધાન/વિધાનો અસત્ય છે તે જણાવો.

નીચેના વિધાનો કયું/કયા સાચા/સાચું છે તે જણાવો.

1. ગાંધીજીની દાંડીયાત્રાનું ચિત્રાંક્ન કરી તેનો આલ્બમ તૈયાર કરનાર મહાનુભાવ બંસીલાલ વર્મા હતા.
2. કનુ દેસાઈનો પ્રથમ ચિત્રસંપુટ ‘સત્તર છાયાચિત્રો’ હતો.

નીચેના વિધાનો કયું/કયા સાચા/સાચું છે તે જણાવો.

1. ખંભાતના કાંઠાળ ભાગને ‘ભાલબારું’ કહે છે.
2. બાવળા, બગોદરા, ધોલેરાથી લઇને બરવાળા, વલ્લભીપુર સુધીનો દરિયાકિનારાનો પંથક ‘ભાલ’ કહેવાય છે.
3. ભાવનગર હાઇવેની સમાંતર વચલો પટ્ટો ‘કનેર’ ના નામે ઓળખાય છે.

ઠાગા નૃત્ય કયા લીકોનું આગવું લોકનૃત્ય છે?

‘હ’ શ્રુતિનો લોપ કઈ બોલીની લાક્ષણીકતા છે?

‘આ નભ ઝૂક્યું તે કાનજી’ ને ચાંદની તે રાધા રે’ પંક્તિના કવિ કોણ છે?

છાયલ, છેલારીયું, બિરોદક અને શાલપોત એ શાના નામો છે?

“મેરાયો” લોકનૃત્ય વિશે નીચેના વિધાનો તપાસો.

1. ‘મેરાયો’નું લોકનૃત્ય સાબરકાંઠાના વિસ્તારોના લોકમેળાઓમાં જોવા મળે છે.
2. આ નૃત્યમાં સરખડ અથવા ઝુઝાળી નામના ઊંચા ઘાસમાંથી તોરણ જેવા ઝૂમખાં ગૂંથીને આ મેરાયો બનાવવામાં આવે છે જેને ‘નાગલી’ કહેવામાં આવે છે.
3. “મેરાયો” લોકનૃત્યમાં ‘હુડીલા’ નામનું શૌર્યગાન ગવાય છે.

ઉપરોક્ત પૈકી કયું/ક્યા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચા નથી?

નીચેની જોડ જોડો:

A. ગોંડલ                                         1. ચાંચવાળી પાઘડી
B. ઓખા પ્રદેશ                                2. આંટીયાળી પાઘડી
C. મોરબી-મચ્છુ કાંઠાનો પ્રદેશ           3. ઇંઢોણી આકારની ગોળમટોળ પાઘડી
D. બરડા પ્રદેશ                                4. ખૂંપાવાળી પાઘડી

નીચેના કોડથી યોગ્ય ઉત્તર પસંદ કરો.

ગુજરાતની સાહિત્યિક સંસ્થાઓ અને તેના દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા મુખપત્રની નીચે પૈકી કઈ જોડી યોગ્ય રીતે જોડાયેલ નથી?

1. ગુજરાત વર્નાક્યુલરસોસાયટી – બુદ્ધિપ્રકાશ
2. ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ – પરબ
3. ગુજરાત સાહિત્ય અકાદમી – શબ્દસૃષ્ટિ

વારલી ચિત્રકળા વિશે નીચેનાં વિધાનો ધ્યાને લો:

1. આ ચિત્રકળા સહ્યાદ્રી પર્વતમાળાઓ અને તેની આસપાસ વસ્તી વારલી આદિજાતિની કળા છે.
2. પરંપરાગત રીતે આ ચિત્રો બહુરંગી હોય છે.

ઉપરોક્ત પૈકી કયું/ક્યાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?

નીચેના વિધાનોમાંથી કયું/ક્યા વિધાન સત્ય છે તે જણાવો.

1. મોચી ભરતમાં રેશમી કાપડ ઉપર હીર અને સોનાના બારીક તારનાં ભરત ભરાય છે.
2. કાઠી ભરત વધારે આકૃતિ પ્રધાન અને ચિત્રાત્મક તેમજ કથાતક્ષવાળું હોય છે.
3. મહાજન ભરતમાં વિશેષત: સફેદ કે વાદળી રંગના કાપડ ઉપર ભરતની આખી ભૂમિકાનું ભરત ઘેરા ગુલાબી રંગના રેશમથી કરાતું.

મૃણાલીની સારાભાઈ નીચેનામાંથી ક્યા નૃત્ય સાથે સંક્ળાયેલા છે?

નીચેના પૈકી કયું/કયાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?

1.શાલીભદ્રએ ગુજરાતીમાં પ્રથમ અનોખું સાહિત્ય “ભરતેશ્વર બાહુબલી”ની રચના કરી.
2.ગુજરાતમાં નરસિંહ મહેતાએવૈષ્ણવ ભક્તિ ચળવળનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું.
3.સાહિત્યિક સ્વરૂપો અને સાહિત્યિક વિષયવસ્તુઓની વિશાળ વિવિધતાને કારણે પ્રેમાનંદ ભટ્ટને ગુજરાતના સર્વકાલિન મહાન કવિ ગણી શકાય.

અમદાવાદમાં આવેલ પ્રખ્યાત હાટકેશ્વર મંદિર બાબતે નીચેના વિધાનો ચકાસો.

1. આ મંદિર વિસનગરા નાગરો માટે વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે.
2. આ મંદિર તેના બંધાવનાર તુલજારામ મહાદેવના નામે ઓળખાય છે.
3. આ મંદિર મરાઠાકાલીન હોવા છત્તા તેની શૈલી સોલંકીકાલીન છે.

ઉપરોકત પૈકી કયું/કયા વિધાન/વિધાનો સત્ય છે તે ચકાસો.

ગુજરાતમાં આવેલા સૌથી મોટા પેલેસ “લક્ષ્મી વિલાસ પેલેસ” વિશે નીચેના વિધાન તપાસો.

1. આ પેલેસ વડોદરા શહેરમાં આવેલ છે.
2. મહેલનું બાંધકામ મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ બીજાના સમયે ઇન્ડો ગોથિક શૈલીમાં થયું હતું.
3. આ મહેલના આર્કિટેકટ રોબર્ટ ફેલોઝ ચિશોલ્મ હતા.
4. આ મહેલમાં મહારાજા ફતેહસિંહરાવ સંગ્રહાલય આવેલું છે.

ઉપરોક્ત પૈકી કયું/ક્યાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?

નીચેના જોડકામાંથી કયું/ક્યા જોડકું સાચું છે?

1. તાતણીયાધરા – ખોડીયારમાતા                2. કતપુર – મા ભવાની
3. ચોટીલા – ચામુંડા માતા                           4. ગિરનાર ટૂંક – મા કાળકા
5. પોરબંદર મિયાણી – હર્ષદ માતા

ભારતીય સંગીતમાં વાદ્યોના કેટલા પ્રકાર દર્શાવાયા છે?

વૌઠાના મેળામાં સપ્ત નદીઓના સંગમના સ્થળનું ખૂબ જ મહત્વ છે. તે સપ્ત સંગમ નદીઓ પૈકી કઈ જોડ યોગ્ય છે?

નીચેના નૃત્યનાટ્યના પ્રકારને યોગ્ય રીતે જોડકામાં જોડો.

P તમાશો           1. મહારાષ્ટ્ર
Q નવટંકી          2. ઉત્તરપ્રદેશ
R જાત્રા              3. બંગાળ
S સ્વાંગ             4. પંજાબ-હરિયાણા
T યક્ષગાન          5. આંધ્ર

ભારતની સર્વશ્રેષ્ઠ પાંચ કલાસિકલ ફિલ્મોમાં બૈજુ બાવરાનો સમાવેશ થાય છે. આ ફિલ્મનું કલા નિર્દેશન ગુજરાતના કયા જાણીતા ચિત્રકારે કર્યું હતું?

ગુજરાતના લોથલમાંથી શિલ્પકલાના ઉત્તમ નમૂના રૂપ બાબતો નીચેનામાંથી કઈ કઈ મળી આવેલી હતી?

1. કાંસાના ઢાળનું કામ અંગેના પુરાવા
2. બેઠેલા વૃષભની આકૃતિ
3. પશુ અને માનવીની મિશ્ર આકૃતિના નમુના
4. દાઢીવાળા ગ્રીકની આકૃતિવાળી માટીની તકતી

નીચેના વિધાનોનો અભ્યાસ કરી કયું/કયા સત્ય નથી તે જણાવો.

1. રાષ્ટ્રીય એવોર્ડ પ્રાપ્ત કરનારી અંતિમ ગુજરાતી ફિલ્મ રોંગ સાઈડ રાજુ હતી.
2. ગુજરાતી ફિલ્મોની સુવર્ણ જયંતી 1982માં ઊજવાઈ હતી.
3. 2002ના અક્ષરધામ મંદિર પર થયેલા હુમલા પર બનેલી ફિલ્મ ‘કર્મભૂમિ’ હતી.

નીચેના વિધાનોમાંથી કયું/કયાસાચું/સાચા છે તે જણાવો.

1. મોઢેરાના સૂર્યમંદિરનું નકશી કામ ઈરાની શૈલીમાં થયેલું છે.
2. મોઢેરાના સૂર્યમંદિર મેશ્વો નદીના કિનારે આવેલું છે.

ગુજરાતના પૌરાણિક સ્થળો વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાને લો:

1. કૃષ્ણ ભગવાનના બાળમિત્ર સુદામાનું મંદિર દ્વારકા પાસે પોરબંદરમાં આવેલું છે.
2. પુરાણોમાં ઉલ્લેખિત ‘લાંગળ તીર્થ’ હાલમાં ભરૂચ તરીકે ઓળખાય છે.

ઉપરોક્ત પૈકી કયું/ક્યાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?

નીચેના જોડકાં ઉપર વિચાર કરો:

પત્રિકા/સામયિકનું નામ પ્રસ્થાપક
સ્વતંત્રતા ઈચ્છારામ દેસાઈ
અનસૂયા સેવા
ડાંડિયો નર્મદ
સત્યપ્રકાશ કરસનદાસ મૂળજી

પીઠોરા ચિત્રકલાના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો તપાસો:

1. આમાં સૌપ્રથમ ગણેશજીનો ઘોડો ચીતરે છે. આદિવાસી ભાષામાં તેને ‘પીઠોરના ઘોડા લખાવવા’ થી ઓળખવામાં આવે છે.
2. પીઠોરા શૈલીના ચિત્રણનું મુખ્ય પાત્ર અશ્વ છે.

ઉપરોક્ત પૈકી કયું/ક્યાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?

નરસિંહ મહેતાથી દયારામ સુધીનો સમય મધ્યકાલીન ગુજરાતી સાહિત્યનો યુગ કહેવામાં આવે છે. આ યુગમાં નીચે પૈકી ક્યા ક્યા સાહિત્ય પ્રકારનો ઉદ્દભવ થયેલો જોવા મળ્યો હતો?

1. પદ            2. કાફી             3. આત્મકથા            4. ચાબખા            5. આખ્યાન              6. નવલકથા

‘ગુજરાતનો નાથ’ નામે લખાયેલી કૃતિઓ વિશે નીચેના વિધાનો ધ્યાને લો:

1. ‘ગુજરાતનો નાથ’ એ કનૈયાલાલ મુનશીની પ્રસિદ્ધ ઐતિહાસિક નવલકથા છે.
2. આ નવલકથામાં સિદ્ધરાજ જયસિંહના સમયગાળા ને આવરી લેવાયો છે.
3. આ કૃતિ સિદ્ધરાજ જયસિંહના સામ્રાજ્ય હેઠળ હાલના વડોદરા શહેરની આસપાસ વિસ્તારો વિશે લખવામાં આવ્યું છે, એટલે જ આ કૃતિ વડોદરાનો ઇતિહાસ જાણવા માટેનો એક ઉત્તમ સ્ત્રોત છે.

ઉપરોક્ત પૈકી કયું/ક્યાં વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચાં છે?

નીચેનામાંથી કયું/કયા વાદ્યો ઘન વાદ્યો નથી?

1. માણ          2. ઝાંઝ           3. કરતાલ           4. ઝાલર, ઘડિયાળ           5. રમઝોળ            6. ભુંગળ

નીચેના વિધાનો ચકાસી કયું/કયા સત્ય છે તે જણાવો.

1. પ્રાચીન ગ્રંથોમાં રાસના પ્રકારોમાં તાલા રાસ અને લકુટા રાસના ઉલ્લેખો જોવા મળે છે.
2. રાસમાં નૃત્ય તત્વ પ્રધાન હોય, રાસડામાં સંગીત તત્વ પ્રધાન હોય છે.
3. રાસ અને ગરબી પુરુષ પ્રધાન છે જયારે રાસડા નારીપ્રધાન છે.

‘ધમષી’ શું છે?

નીચેના વિધાનોનો અભ્યાસ કરી કયું/કયા સત્ય છે તે જણાવો.

1. પૂર્વ ચૌલુક્ય કાલના મંદિરોના શિખરો ફ્રાંસના ઘાટના બાંધેલા હતા.
2. આ સમયનું સૌથી જુનુમંદિર ગોપ મંદિર જુનાગઢ જિલ્લામાં આવેલું છે.

નૃત્યભારતી સંસ્થાના સ્થાપક કોણ છે?

નીચેના વિધાનો ચકાસી કયું/કયા સત્ય છે તે જણાવો.

1. ઈ.સ. 1990 માં દિવાળીબેન ભીલને પદ્મશ્રી એવોર્ડથી નવાજવામાં આવ્યા હતા.
2. કાનજી ભૂટા બારોટની ‘જીથરાભાભા’ ની વાર્તા પ્રખ્યાત હતી. તેઓને 1998 માં પદ્મશ્રી એવોર્ડથી નવાજવામાં આવ્યા હતા,

ભવાઈ મંડળીના નેતા કયા નામે ઓળખાય છે?

નીચેનામાંથી કયું જોડકું ગુજરાતના આદિવાસી નૃત્ય અને તેના સંબંધિત વિસ્તારને યોગ્ય રીતે રજૂ કરતું નથી?

ગુજરાતમાં યોજાતા મેળાઓના સંદર્ભમાં નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:

1. માધવપુરનો મેળો ભગવાન કૃષ્ણ અને રુકમણીના લગ્ન સાથે જોડાયેલો છે અને તે ફક્ત ગુજરાતમાં જ ઉજવાય છે.
2. તરણેતરના મેળામાં ત્રિનેત્રેશ્વર મહાદેવના મંદિરે મુખ્ય પૂજા થાય છે અને આ મેળા સાથે સ્વયંવરની પરંપરા જોડાયેલી છે.

ઉપરોક્ત પૈકી કયું/ક્યા વિધાન/વિધાનો સાચું/સાચા છે?

ગુજરાતના કયા સંગ્રહાલયને ‘મ્યુઝિયમ ઓફ હ્યુમિનિટી’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે?

ગુજરાતમાં ‘ગોળ ગધેડા’ નો મેળો કયા આદિવાસી સમુદાયમાં અને કયા તહેવાર પછી યોજાય છે?

ગુજરાતી રંગભૂમિના ઇતિહાસમાં ‘ગુજરાતી રંગભૂમિના પિતામહ’ તરીકે કોણ જાણીતું છે?