Daily Current Affairs 01-07 October 2025: List of Important Days

CALENDAR

• 01 October 2025
  1. International Day of the Older Persons
     • દર વર્ષે 1 ઓકટોબરના રોજ ‘International Day of the Older Persons‘ ઉજવવામાં આવે છે.
     • તે વૈશ્વિક આરોગ્યસંભાળ કાર્યક્રમ છે, જે વૃદ્ધત્વ સાથે સંકળાયેલા પડકારો અને તકો પ્રત્યે જાહેર જાગૃતિ પર ભાર મૂકે છે અને સમુદાય સંગઠનો, પરિવારો અને હિસ્સેદારોને પડકારોનો સામનો કરી રહેલા વૃદ્ધ લોકોને મદદ કરવા માટે એકત્ર કરે છે.
     • 14 ડિસેમ્બર, 1990ના રોજ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA)એ 1 ઓકટોબરને International Day of the Older Persons તરીકે જાહેર કર્યો હતો.
       • આ પહેલા 1982માં World Assembly on Ageing (WAA) દ્વારા Vienna International Plan of Action on Ageing (VIPAA)ની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી, જેને તે જ વર્ષે પાછળથી યુએન જનરલ એસેમ્બલી દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.
     • International Day of Older Persons 2025 થીમ: “Older Persons Driving Local and Global Action: Our Aspirations, Our Well-Being and Our Rights”
  2. International Coffee Day
     • દર વર્ષે 1 ઓક્ટોબરના રોજ વિશ્વભરમાં ‘International Coffee Day‘ ઉજવવામાં આવે છે.
     • આ દિવસ કોફી અને તેની પાછળના લોકોનું સન્માન કરવા, કોફીના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડવા અને કોફી ઉત્પાદનમાં વાજબી વેપાર અને ટકાઉ પ્રથાઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ઉજવવામાં આવે છે.
     • માર્ચ, 2014માં International Coffee Organization (ICO)ના સભ્ય દેશોએ વાર્ષિક 1 ઓક્ટોબરના રોજ ICD ઉજવવાનું નક્કી કર્યું હતું.
     • સૌપ્રથમ ઉજવણી: 1 ઓક્ટોબર, 2015ના રોજ ICO ના 74 સભ્ય દેશો અને વિશ્વભરના 26 કોફી સંગઠનો દ્વારા ઉજવવામાં આવ્યું હતું.
     • Coincidence: પ્રથમ ICD International Coffee Council (ICC)ના 115મા સત્ર અને મિલાન (ઈટાલી) માં એક્સ્પો મિલાન 2015 દરમિયાન યોજાયેલા પ્રથમ Global Coffee Forum (GCF) સાથે એકરુપ હતું.
     • International Coffee Day 2025 થીમ: “Embracing Collaboration More Than Ever”.
     • 2025 Event: આંતરરાષ્ટ્રીય કોફી દિવસના રોજ વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય (MoC&I)ના સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે બેંગલુરુ (કર્ણાટક)માં કોફી બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા દ્વારા આયોજિત ‘Coffee Experience Zone and Expo’નું ઉદ્ઘાટન કર્યું.
       • આ ઈવેન્ટ India–EFTA Trade and Economic Partnership Agreement (TEPA)ના કાર્યાન્વયન (Operationalization) સાથે સુસંગત હતી.
  3. World Vegetarian Day
     • દર વર્ષે 1 ઓકટોબરના રોજ ‘World Vegetarian Day‘ ઉજવવામાં આવે છે.
     • પર્યાવરણીય વિચારણાઓ, પ્રાણી કલ્યાણ અને અધિકારોના મુદ્દાઓ અને વ્યક્તિગત સ્વાસ્થ્ય લાભો પર ભાર મૂકવા માટે લોકોને પશુ ઉત્પાદનોનો ત્યાગ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવા માટે આ દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.
     • 1 થી 7 ઓકટોબરને ‘International Vegetarian Week (IVW)’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.
     • 1977માં North American Vegetarian Society (NAVS) દ્વારા શાકાહારના ફાયદાઓ વિશે જાગૃતિ લાવવા માટે વિશ્વ શાકાહારી દિવસની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.
     • 1978માં International Vegetarian Union (IVU) દ્વારા સમર્થન સાથે તેને આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા મળી હતી.
  4. NPS દિવસ
     • દર વર્ષે 1 ઓકટોબરના રોજ NPS ( National Pension System) દિવસ ઉજવવામાં આવે છે.
     • Pension Fund Regulatory and Development Authority (PFRDA) દ્વારા 1 ઓકટોબર, 2025ના રોજ નવી દિલ્હી ખાતે ઉજવણી કરવામાં આવી હતી.
     • આઝાદી કા અમૃત મહોત્સવ હેઠળ PFRDA દ્વારા 2021માં સૌપ્રથમ ઉજવણી કરવામાં આવતી હતી.
     • 2025 થીમ: “Inclusive Pensions, Innovative Solutions: Strengthening Retirement Security in India.”
     • Read More Details: Click Here
• 02 October 2025
  1. International Day of Non-Violence
     • દર વર્ષે ભારતમાં 2 ઓક્ટોબરને ‘ગાંધી જયંતિ’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.
     • 2007માં 140થી વધુ દેશો દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવેલા યુએન ઠરાવને પગલે, આ દિવસને વિશ્વભરમાં ‘International Day of Non-Violence‘ તરીકે પણ ઉજવવામાં આવે છે, જે તેને સાર્વત્રિક મહત્વ આપે છે.
     • સૌપ્રથમ ઉજવણી: 2 ઓકટોબર, 2007
     • સૌપ્રથમ જાન્યુઆરી, 2004માં ઈરાનના નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા શ્રીમતી શિરિન ઈબાદીએ ‘International Day of Non-Violence’ની ઉજવણીનો વિચાર રજૂ કર્યો હતો.
     • મહાત્મા ગાંધી વિશે
       • જન્મ: 2 ઓક્ટોબર 1869 પોરબંદર (ગુજરાત)માં.
       • સંક્ષિપ્ત પરિચય: વકીલ, રાજકારણી, સામાજિક કાર્યકર અને લેખક જે ભારતના બ્રિટીશ શાસન સામે રાષ્ટ્રવાદી ચળવળના નેતા બન્યા.
       • પુસ્તકો: હિંદ સ્વરાજ, સત્યના મારા પ્રયોગો (આત્મકથા)
       • મૃત્યુ: 30 જાન્યુઆરી, 1947ના રોજ નથુરામ ગોડસે દ્વારા તેમની ગોળી મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી.
         • 30 જાન્યુઆરીને ‘શહીદ દિવસ’ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.
• 04 October 2025
  1. World Animal Day
     • દર વર્ષે સમગ્ર વિશ્વમાં 4 ઓકટોબરના રોજ પ્રાણીઓના અધિકાર અને કલ્યાણ માટે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે ‘World Animal Day‘ની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.
     • આ દિવસ પાલતુ પ્રાણીઓ, વન્યજીવન અને ખેતરના પ્રાણીઓની જરૂરિયાતોને તેમની જવાબદાર સંભાળ અને સારી સારવાર સાથે સમજવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
     • વિશ્વ પ્રાણી દિવસ સૌપ્રથમ 24 માર્ચ, 1925ના રોજ બર્લિનના સ્પોર્ટ પેલેસ ખાતે ‘German cynologist Heinrich Zimmermann’ દ્વારા ઉજવવામાં આવ્યો હતો. આ ઉદ્ઘાટન કાર્યક્રમમાં 5,000થી વધુ લોકોએ હાજરી આપી હતી.
       • 1929 સુધીમાં પ્રાણીઓના આશ્રયદાતા ‘Saint Francis of Assisi’ના તહેવાર દિવસ સાથે સુસંગત રહેવા માટે તારીખ બદલીને 4 ઓક્ટોબર કરવામાં આવી હતી.
     • World Animal Day 2025 થીમ: “Save Animals, Save the Planet!”.
• 05 October 2025
  1. World Teachers’ Day
     • દર વર્ષે 5 ઓકટોબરના રોજ ‘World Teachers’ Day‘ ઉજવવામાં આવે છે.
     • 1966માં શિક્ષકોની સ્થિતિ પર ILO (International Labour Organization)/UNESCO ભલામણને અપનાવવાની યાદમાં દર વર્ષે 5 ઓકટોબરના રોજ ‘વિશ્વ શિક્ષક દિવસ‘ ઉજવવામાં આવે છે.
     • આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વિશ્વ શિક્ષક દિવસ ઉજવવા માટે 1994માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (United Nations)માં 100 દેશોના સમર્થન સાથે ઠરાવ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો.
     • સ્થાપના: 5 ઓકટોબર, 1994ના રોજ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર શૈક્ષણિક, વૈજ્ઞાનિક અને સાંસ્કૃતિક સંસ્થા (UNESCO) દ્વારા કરવામાં આવી હતી.
       • નોંધ: ભારતના પ્રસિદ્ધ પ્રોફેસર, શિક્ષણશાસ્ત્રી ડૉ. સર્વપલ્લી રાધાકૃષ્ણનના જન્મદિન 5 સપ્ટેમ્બરના રોજ ભારતમાં ‘રાષ્ટ્રીય શિક્ષક દિવસ‘ ઉજવવામાં આવે છે.
• 06 October 2025
  1. World Cerebral Palsy Day
  2. World Habitat Day
• 07 October 2025
  1. World Cotton Day
     • સમગ્ર વિશ્વમાં 7 ઓકટોબરના રોજ ‘World Cotton Day‘ ઉજવવામાં આવે છે.
     • સ્થાપના ઉજવણી: 7 ઓકટોબર, 2019ના રોજ જીનીવામાં World Trade Organization (WTO) ખાતે
     • Ministry of Textiles અને Confederation of Indian Textile Industry (CITI) દ્વારા સંયુક્ત રીતે આયોજન કરવામાં આવે છે.
     • World Cotton Day 2025 થીમ: “Cotton 2040: Technology, Climate & Competitiveness.”
     • Government’s Commitments: 2030 સુધીમાં 350 અબજ ડોલરના કાપડ ક્ષેત્રના લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા, જેમાં 100 અબજ ડોલરની નિકાસ અને કાર્બન તટસ્થતા તરફ આગળ વધવાનો સમાવેશ થાય છે.
     • Event 2025:
       • Republic of Chad, the Food and Agriculture Organisation of the United Nations (FAO), અને International Trade Centre (ITC) દ્વારા સંયુક્ત રીતે આયોજિત.
       • GLobal Theme: “The Fabric of Our Lives”.

1. 2 – 8 October 2025:  National Wildlife Week 
   • વન્યજીવન સંરક્ષણના મહત્વ વિશે જાગૃતિ લાવવા અને ભારતની સમૃદ્ધ જૈવવિવિધતાને સુરક્ષિત રાખવા માટે દર વર્ષે 2 થી 8 ઓક્ટોબર દરમિયાન સમગ્ર ભારતમાં ‘રાષ્ટ્રીય વન્યજીવન સપ્તાહ’ ઉજવવામાં આવે છે.
   • 2025માં ભારતમાં 71મા રાષ્ટ્રીય વન્યજીવન સપ્તાહની ઉજવણી કરવામાં આવી હતી.
   • રાષ્ટ્રીય વન્યજીવન સપ્તાહની કલ્પના 1952માં કરવામાં આવી હતી જ્યારે ભારત સરકારે (GOI) Indian Board for Wildlife (IBWL) તરીકે નિયુક્ત એક સલાહકાર સંસ્થાની રચના કરી હતી.
   • સૌપ્રથમ ઉજવણી: 1957
     • તે મૂળ 1955માં રાષ્ટ્રીય વન્યજીવન દિવસ તરીકે ઉજવવામાં આવ્યો હતો, જે પાછળથી 1957માં એક અઠવાડિયા સુધી ઉજવવામાં આવ્યો હતો.
   • થીમ 2025: Sewa Parv – focusing on service and responsibility towards nature. 
   • પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય (MoEF&CC)ના કેન્દ્રીય પર્યાવરણ મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવે હરિયાણાના કેબિનેટ મંત્રી રાવ નરબીર સિંહ સાથે મળીને “એક પેડ મા કે નામ” અભિયાન હેઠળ હરિયાણાના ગુરુગ્રામના માનેસરમાં ‘નમો વન’નો શિલાન્યાસ કરીને વન્યજીવન સપ્તાહ 2025 (2-8 ઓક્ટોબર)નું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું, સાથે જ અરવલ્લી પ્રજાતિ નર્સરી (Aravalli Species Nursery)નું ઉદ્ઘાટન પણ કર્યું હતું.
   • State-level Wildlife Week in Gurugram (Haryana): ગુરુગ્રામમાં વન્યજીવન સપ્તાહ 2025ની ઉજવણી શરૂ થઈ, જ્યાં 500 એકરના વાવેતર અભિયાનનો પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો અને અરવલ્લી પ્રજાતિઓની નર્સરી માટે પાયો નાખ્યો હતો.
   • Tiger talk & activities at Chhatbir Zoo (Mohali): વન્યજીવન સપ્તાહ નિમિત્તે, છટબીર પ્રાણી સંગ્રહાલયમાં શાળાના વિદ્યાર્થીઓને સંડોવતા પ્રાણી સંગ્રહાલયના રક્ષકો દ્વારા “Tiger talk“નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
     • નોંધ: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (યુએન)નો વિશ્વ વન્યજીવન દિવસ (WWD) દર વર્ષે વિશ્વભરમાં ૩ માર્ચે ઉજવવામાં આવે છે.
2. 4 – 10 October 2025: World Space Week
   • દર વર્ષે 4 થી 10 ઓકટોબર, 2025 દરમિયાન ‘World Space Week‘ ઉજવવામાં આવે છે.
   • સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA) દ્વારા 6 ડિસેમ્બર, 1999ના રોજ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું કે વિશ્વ અવકાશ સપ્તાહ દર વર્ષે 4 થી 10 ઓક્ટોબર દરમિયાન યોજાશે. આ તારીખો બે ઘટનાઓની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે:
     • 4 ઓક્ટોબર, 1957: પ્રથમ માનવ-નિર્મિત પૃથ્વી ઉપગ્રહ, ‘Sputnik I’નું પ્રક્ષેપણ
     • 10 ઓક્ટોબર, 1967: બાહ્ય અવકાશ સંધિ (Outer Space Treaty) પર હસ્તાક્ષર (ચંદ્ર અને અન્ય અવકાશી પદાર્થો સહિત બાહ્ય અવકાશના સંશોધન અને શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગોમાં રાજ્યોની પ્રવૃત્તિઓનું સંચાલન કરતા સિદ્ધાંતો પર સંધિ).
   • World Space Week 2025 થીમ: “Living in Space”.

Daily Current Affairs 01-07 October 2025

# Ballon d’Or Award 2025

AWARDS

તાજેતરમાં પેરિસના થિયેટર ટુ ચેટલેટ ખાતે પ્રતિષ્ઠિત ’69th Ballon d’Or Award’ સમારોહ યોજાયો હતો.

• ફ્રાન્સના ફૂટબોલર ‘Ousmane Dembele‘એ 2025 માટે Men’s Ballon d’Or Award જીત્યો છે.
• વિમેન્સ કેટેગરીમાં સ્પેનની ‘Aitana Bonmati‘એ આ ખિતાબ જીત્યો છે. Aitana Bonmati એ સતત ત્રીજી વખત આ એવોર્ડ જીત્યો છે.
• Notable Winners: Lionel Messi આઠ વખત બેલોન ડી’ઓર જીત્યા છે, જેમણે સૌથી વધુ બેલોન ડી’ઓર ટાઈટલ જીત્યા છે.
  • Cristiano Ronaldo એ પાંચ વખત આ એવોર્ડ જીત્યો છે.
• Ballon d’Or Award
  • 1956થી ફ્રાન્સ ફૂટબોલ દ્વારા દર વર્ષે આપવામાં આવતો બેલોન ડી’ઓર ફૂટબોલનો સૌથી પ્રતિષ્ઠિત વ્યક્તિગત પુરસ્કાર છે.
  • તે પાછલી સિઝન દરમિયાન તેમના પ્રદર્શનના આધારે વિશ્વભરના શ્રેષ્ઠ ફૂટબોલ ખેલાડીઓનું સન્માન કરે છે.
  • બેલોન ડી’ઓર સૌપ્રથમ 1956માં એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો અને શરૂઆતમાં તે ફક્ત યુરોપિયન ખેલાડીઓ સુધી મર્યાદિત હતો.
  • 1995માં પાત્રતાનો વિસ્તાર કરીને યુરોપિયન ક્લબોમાં સક્રિય બધા ખેલાડીઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો.
  • 2007 સુધીમાં, તે વિશ્વભરના તમામ વ્યાવસાયિક ફૂટબોલરો માટે ખુલ્લો વૈશ્વિક પુરસ્કાર બની ગયો.
  • બેલોન ડી’ઓરના વિજેતાની પસંદગી પત્રકારોની આંતરરાષ્ટ્રીય પેનલ દ્વારા કરવામાં આવે છે.
  • ફિફા રેન્કિંગના ટોચના 100માં દરેક દેશનું પ્રતિનિધિત્વ મતદાન પેનલમાં એક પત્રકાર દ્વારા કરવામાં આવે છે.
  • જૂરીઓ તેમના ટોચના દસ ખેલાડીઓને ક્રમ આપે છે, અને અંતિમ વિજેતા નક્કી કરવા માટે આ રેન્કિંગ અનુસાર પોઈન્ટ આપવામાં આવે છે.
  • નવી શ્રેણીઓ: આ વર્ષે 2025માં નવી શ્રેણીઓ રજૂ કરવામાં આવી છે, જેમાં શામેલ છે:
    • મહિલા ખેલાડીઓની સિદ્ધિઓની ઉજવણી કરવા માટે Women’s Yashin Trophy, the Women’s Gerd Müller Trophy, અને Women’s Kopa Trophy.

List of winners by category

• Men’s Ballon d’Or: Ousmane Dembele (Paris Saint‑Germain / France)
• Women’s Ballon d’Or: Aitana Bonmati (Barcelona / Spain) – Third consecutive win
• Men’s Kopa Trophy (Best Young Player): Lamine Yamal (Barcelona / Spain)
• Women’s Kopa Trophy: Vicky Lopez (Barcelona / Spain)
• Men’s Yashin Trophy (Best Goalkeeper): Gianluigi Donnarumma (Italy)
• Women’s Yashin Trophy: Hannah Hampton (England)
• Men’s Gerd Müller Trophy (Top Scorer): Viktor Gyokeres (Sweden)
• Women’s Gerd Müller Trophy: Ewa Pajor (Poland / Barcelona)
• Men’s Club of the Year: Paris Saint‑Germain
• Women’s Club of the Year: Arsenal
• Men’s Coach of the Year: Luis Enrique (Paris Saint‑Germain)
• Women’s Coach of the Year: Sarina Wiegman (England)
• Socrates Award: Xana Foundation (for humanitarian efforts)

# Global Digital Nomad Report

REPORT

ગ્લોબલ સિટીઝન સોલ્યુશન્સ દ્વારા ‘Global Digital Nomad Report 2025’માં ડિજિટલ નોમેડ માટે શ્રેષ્ઠ દેશોને ક્રમ આપવા માટે 15 સૂચકાંકોનો ઉપયોગ કરીને 64 દેશોનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવ્યું હતું.

Digital Nomadism

• ડિજિટલ નોમાડિઝમ એ એક એવી જીવનશૈલી છે જ્યાં લોકો ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને દૂરથી કામ કરે છે અને સાથે સાથે વિવિધ સ્થળો પણ એક્સપ્લોર કરે છે. દરરોજ એક જ ઓફિસમાં બેસવાને બદલે, ડિજિટલ નોમાડ શહેરો અથવા તો દેશોમાં ફરે છે. આ જીવનશૈલી તેમને આનો આનંદ માણવાની મંજૂરી આપે છે:
  • નવા સાંસ્કૃતિક અનુભવો
  • વિવિધ સમુદાયોને મળવું
  • વધુ સ્વતંત્રતા અને સુગમતા
  • કામ અને મુસાફરી વચ્ચે સ્વસ્થ સંતુલન

ગ્લોબલ ડિજિટલ નોમાડ રિપોર્ટ કેવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવે છે?

• ગ્લોબલ ડિજિટલ નોમાડ રિપોર્ટ 2025 64 દેશોને દૂરસ્થ કામદારો માટે કેટલા યોગ્ય છે તેના આધારે ક્રમ આપે છે. રિપોર્ટ છ મહત્વપૂર્ણ પરિબળો પર ધ્યાન આપે છે:
  • Procedure: વિઝા અથવા પરમિટ માટે અરજી કરવી કેટલી સરળ છે.
  • Citizenship & Mobility: મુસાફરી સ્વતંત્રતા અને વૈશ્વિક જોડાણો.
  • Tax Benefits: વિદેશી કામદારો માટે અનુકૂળ કર નીતિઓ.
  • Economic Stability: શનું અર્થતંત્ર કેટલું મજબૂત અને વિશ્વસનીય છે.
  • Quality of Life: જીવનધોરણ, આરોગ્યસંભાળ અને સલામતી.
  • Technology & Innovation: ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઈન્ટરનેટ સ્પીડ.
• આ સ્તંભો નિષ્ણાત સંશોધન, શૈક્ષણિક અભ્યાસ અને દૂરસ્થ કામદારો (Remote Workers)ના વાસ્તવિક પ્રતિસાદનો ઉપયોગ કરીને પસંદ કરવામાં આવે છે.

Top-10 Countries for Digital Nomads in 2025

ગ્લોબલ ડિજિટલ નોમડ રિપોર્ટ 2025માં ભારતનો ક્રમ

• ભારત 84.85ના કુલ સ્કોર સાથે 38મા સ્થાને છે. વિવિધ શ્રેણીઓમાં ભારતનું પ્રદર્શન:
  • 1st in Economic Index: મજબૂત નાણાકીય લાભો દર્શાવે છે.
  • 5th in Citizenship & Mobility: મુસાફરીની સુવિધા માટે માન્યતા પ્રાપ્ત.
  • 23rd in Procedure Index: વિઝા અને પ્રવેશ પ્રક્રિયામાં ખૂબ સારી.
  • 39th in Quality of Life: જીવનધોરણ અને સલામતીમાં સરેરાશ.
  • 45th in Tech & Innovation: હજુ પણ માળખાગત સુવિધાઓમાં પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે.
  • 52nd in Tax Benefits: જટિલ કર નિયમોને કારણે નબળું પ્રદર્શન.
• દૂરસ્થ કામદારો માટે સુવિધા સુધારવા માટે, ભારતે 2024માં એક નવો ઈ-ટૂરિસ્ટ અને બિઝનેસ વિઝા શરૂ કર્યો. તે એક વર્ષ માટે માન્ય છે અને તેના માટે સંપૂર્ણપણે ઓનલાઈન અરજી કરી શકાય છે, જેનાથી વિદેશીઓ માટે રહેવાનું અને કામ કરવાનું સરળ બને છે.

# Farewell to the MiG-21

DEFENCE

ભારતીય વાયુસેના (IAF)એ સુપ્રસિદ્ધ ‘Mikoyan-Gurevish MiG-21’ને વિદાય આપી, છ દાયકાથી વધુની સેવાના અંત અને ભારતની સંરક્ષણ યાત્રામાં તેના કાયમી વારસાની ઉજવણી કરી હતી.

MiG-21

• તે સોવિયેત યુનિયનના Mikoyan-Gurevich Design Bureau દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલ સિંગલ-એન્જિન, સિંગલ-સીટર, મલ્ટી-રોલ સુપરસોનિક ફાઈટર જેટ છે.
• Versatility: “Bird of all Seasons” તરીકે ઓળખાતા, MiG-21 એ ઈન્ટરસેપ્ટર, ગ્રાઉન્ડ-એટેક એરક્રાફ્ટ, ફ્રન્ટલાઈન એર ડિફેન્સ જેટ અને ટ્રેનર તરીકે ઉત્કૃષ્ટ પ્રદર્શન કર્યું, ભારતીય ફાઈટર પાઈલટ્સની પેઢીઓને આકાર આપ્યો અને ભારતની હવાઈ વ્યૂહરચનાને આકાર આપ્યો.
• Upgrades & Adaptability: ત્રિશૂલ, વિક્રમ, બાદલ અને બાઈસન જેવા પ્રકારોમાં વિકસિત. MiG-21 ને આધુનિક રડાર, એવિઓનિક્સ અને શસ્ત્રો સાથે સતત અપગ્રેડ કરવામાં આવ્યું હતું.
• Legacy & Significance: MiG-21 હિંમત, શિસ્ત અને દેશભક્તિનું પ્રતીક હતું, જે Light Combat Aircraft (LCA) તેજસ અને આગામી Advanced Medium Combat Aircraft (AMCA) જેવા પ્રેરણાદાયી પ્લેટફોર્મ હતા.
  • તેણે ભારત-પાક યુદ્ધ (1971), કારગિલ સંઘર્ષ, બાલાકોટ હવાઈ હુમલો અને ઓપરેશન સિંદૂરમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી હતી.
  • તેની દાયકાઓ લાંબી સેવા દરમિયાન તેના ઓપરેશનલ નુકસાન અને ક્રેશના ઊંચા દરને કારણે તેને ફ્લાઈંગ કોફિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

# Two New Ramsar Sites in Bihar

તાજેતરમાં ભારતે બિહારના બે નવા વેટલેન્ડ્સ બક્સરમાં ગોકુલ જલાશય અને પશ્ચિમ ચંપારણમાં ઉદયપુર ઝીલને રામસર સાઈટમાં સમાવેશ કયો છે. આ ઉમેરાઓ સાથે ભારતના રામસર સ્થળોની સંખ્યા હવે 93 થઈ ગઈ છે, જે 13,60,719 હેક્ટરને આવરી લે છે, જે એશિયામાં તેનું ટોચનું સ્થાન જાળવી રાખે છે અને યુકે (176) અને મેક્સિકો (144) પછી વૈશ્વિક સ્તરે ત્રીજા સ્થાને છે.

ગોકુલ જલાશય, બક્સર (Buxar) જિલ્લો

• Type: ગંગા નદીના દક્ષિણ કિનારે આવેલું ઓક્સબો (Oxbow) તળાવ.
• Ecological Role: નજીકના ગામડાઓ માટે કુદરતી પૂર બફર (Natural Flood Buffer) તરીકે કાર્ય કરે છે, જ્યારે 50 થી વધુ પક્ષીઓની પ્રજાતિઓ માટે રહેઠાણ પૂરું પાડે છે.
• Community Linkages: માછીમારી, ખેતી અને સિંચાઈ દ્વારા આજીવિકા પૂરી પાડે છે.
• Local Tradition: ગ્રામજનો વાર્ષિક તહેવાર દરમિયાન તળાવની સફાઈ કરે છે.

ઉદયપુર ઝીલ, પશ્ચિમ ચંપારણ જિલ્લો

• Type: ગામની આસપાસ ઓક્સબો તળાવ.
• Biodiversity: 280 વનસ્પતિ પ્રજાતિઓનું ઘર, જેમાં Alysicarpus Roxburghianus (endemic to India)નો સમાવેશ થાય છે.
  • તે 35 સ્થળાંતરિત પક્ષીઓની પ્રજાતિઓ માટે એક મહત્વપૂર્ણ શિયાળુ સ્થળ છે, જેમાં સંવેદનશીલ સામાન્ય પોચાર્ડનો પણ સમાવેશ થાય છે.

વેટલેન્ડ્સ વિશે

• તે Marsh, Fen, Peatland, અથવા Water (Natural or Artificial)ના વિસ્તારો છે. જેમાં પાણી સ્થિર અથવા વહેતું હોય છે, જેમાં છ મીટરથી વધુ ઊંડાઈ ન હોય તેવા દરિયાઈ વિસ્તારોનો સમાવેશ થાય છે.
• વેટલેન્ડ્સ એક Ecotone છે, જેમાં પાર્થિવ અને જળચર ઈકોસિસ્ટમ વચ્ચે સંક્રમણ કરતી જમીન હોય છે.

Ramsar Convention

• તેને 1971માં ઈરાનના રામસરમાં અપનાવવામાં આવ્યું હતું અને તે વેટલેન્ડ સંરક્ષણ અને સમજદાર ઉપયોગ માટે વૈશ્વિક માળખું પૂરું પાડે છે. ભારત 1982માં તેમાં જોડાયું હતું.
• Montreux Record (Threatened List) માનવ પ્રવૃત્તિ અથવા પ્રદૂષણને કારણે બગડતા ઈકોલોજીકલ પાત્રવાળા વેટલેન્ડ્સની યાદી આપે છે. મોન્ટ્રેક્સ રેકોર્ડમાં ભારતમાં બે વેટલેન્ડ્સ છે:
  • Keoladeo National Park, Rajasthan (1990): UNESCO World Heritage Site.
  • Loktak Lake, Manipur (1993): ઉત્તરપૂર્વ ભારતનું સૌથી મોટું મીઠા પાણીનું તળાવ, જે તેના ફુમડીસ (વનસ્પતિ, માટી અને કાર્બનિક પદાર્થોના તરતા સમૂહ) માટે જાણીતું છે.
• ચિલિકા તળાવને 1993માં મોન્ટ્રેક્સ રેકોર્ડમાં સમાવવામાં આવ્યું હતું પરંતુ 2002માં તેને દૂર કરવામાં આવ્યું (એશિયાનું પ્રથમ સ્થળ).

# જલ પ્રહાર 2025

DEFENCE

તાજેતરમાં ભારતીય નૌકાદળે ભારતીય સેન સાથે પૂર્વીય દરિયા કિનારા પર દ્વિવાર્ષિક સંયુક્ત ઉભયજીવી (Amphibious) ‘જલ પ્રહાર 2025’ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરી છે. આ કવાયતનો ઉદ્દેશ્ય સંયુક્ત ઓપરેશનલ તૈયારી, આંતર-સેવા સિનર્જી અને દરિયાઈ સુરક્ષા તૈયારીઓને વધારવાનો હતો.

• Nature of Exercise: ‘જલ પ્રહાર’ એ ભારતીય નૌકાદળ દ્વારા ભારતીય સેનાના સહયોગથી આયોજિત થતી છમાસિક સંયુક્ત ઉભયજીવી કવાયત છે.
• ઉદ્દેશ: અસરકારક ઉભયજીવી કામગીરી અને દરિયાકાંઠાના સંરક્ષણ માટે બંને દળો વચ્ચે સંકલન, આંતર-કાર્યક્ષમતા અને એકીકરણને મજબૂત બનાવવા.
• Exercise Structure and Key Highlights
  • 2025ની કવાયત બે તબક્કામાં હાથ ધરવામાં આવી હતી:
    • Harbour Phase (Visakhapatnam)
      • INS ઘરિયાલ જેવા નૌકાદળ પ્લેટફોર્મ પર સૈન્ય સૈનિકોના ઈન્ડક્શન અને એકીકરણ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું.
      • ઓનબોર્ડ તાલીમ સત્રો, સલામતી બ્રીફિંગ, નૌકાદળ કામગીરી સાથે પરિચિતતા અને આંતર-સેવા મિત્રતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ક્રિયાપ્રતિક્રિયા પ્રવૃત્તિઓનો સમાવેશ થાય છે.
    • Sea Phase (Kakinada)
      • Hard Beaching, Landing Craft Assaults (LCAs), અને Infantry Combat Vehicles (BMPs) લોન્ચિંગ સહિત પૂર્ણ-સ્તરીય ઉભયજીવી કામગીરીના અમલીકરણનો સમાવેશ થાય છે.
      • વાસ્તવિક-વિશ્વ કામગીરી દરમિયાન સીમલેસ સંકલન સુનિશ્ચિત કરવા માટે Validated Standard Operating Procedures (SOPs) અને સંયુક્ત તાલીમ પ્રોટોકોલ.

# Cold Desert Biosphere Reserve

હિમાચલ પ્રદેશમાં Cold Desert Biosphere Reserve (CDBR) અનેક દેશોમાં ફેલાયેલા 25 અન્ય બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ સાથે UNESCO દ્વારા World Network of Biosphere Reserves (WNBR)માં સામેલ કરવામાં આવ્યું છે. Sao Tome અને Principe (મધ્ય આફ્રિકાનો ટાપુ દેશ) તેના સમગ્ર પ્રદેશને બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ તરીકે નિયુક્ત કરનાર પ્રથમ રાજ્ય બન્યું છે.

કોલ્ડ ડેઝર્ટ બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ અંગેના મુખ્ય તથ્યો શું છે?

• Location: ટ્રાન્સ-હિમાલય ક્ષેત્રમાં, આ અનામત સમગ્ર સ્પિતિ વન્યજીવન વિભાગ અને લાહૌલ વન વિભાગના નજીકના વિસ્તારોને આવરી લે છે, જેમાં બરાલાચા પાસ, ભરતપુર અને સરચુ (ઊંચાઈ 3,300–6,600 મીટર)નો સમાવેશ થાય છે.
  • તેને 2009માં બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું, જે ભારતનું 16મું અને પ્રથમ ઉચ્ચ-ઊંચાઈવાળા ઠંડા રણ બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ બન્યું.
• Landscape: તે Pin Valley National Park, Kibber Wildlife Sanctuary, Chandratal Wetland ને એકીકૃત કરે છે, જેમાં પવનથી ચાલતા ઉચ્ચપ્રદેશો, હિમનદી ખીણો, આલ્પાઇન તળાવો અને ઉચ્ચ-ઊંચાઈવાળા રણનો સમાવેશ થાય છે, જે તેને WNBR માં સૌથી ઠંડા અને સૌથી સૂકા ઈકોસિસ્ટમમાંનું એક બનાવે છે.
• Floral Diversity: તેમાં 14 Endemic, 68 Native, અને 62 Threatened વનસ્પતિ પ્રજાતિઓ છે, જેમાં Salix spp., Betula utilis વગેરે જેવા મુખ્ય ઔષધીય વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
  • તે Hardy Alpine Grasses, Medicinal Herbs, and Willow-Leaved Sea-Buckthorn, Himalayan Birch, અને Persian Juniper ના દુર્લભ છોડને ટેકો આપે છે.
• Faunal Diversity: તે દુર્લભ અને લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિઓનું ઘર છે, જેમાં Snow Leopard, Himalayan Wolf, Tibetan Antelope, Himalayan Brown Bear, Himalayan Griffon, Himalayan Ibex, Bearded Vulture, Red Fox, અને Tibetan Gazelle નો સમાવેશ થાય છે.

World Network of Biosphere Reserves

• World Network of Biosphere Reserves (WNBR) શ્રેષ્ઠતાના સ્થળો (Sites of Excellence)ના ગતિશીલ અને ઈન્ટરેક્ટિવ નેટવર્કનો સમાવેશ કરે છે.
• Objective: તે ઉત્તર-દક્ષિણ, દક્ષિણ-દક્ષિણ અને દક્ષિણ-ઉત્તર-દક્ષિણ સહયોગને પ્રોત્સાહન આપે છે અને અનુભવો અને જ્ઞાનના આદાનપ્રદાન, ક્ષમતા નિર્માણ અને બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ વચ્ચે શ્રેષ્ઠ પ્રથાઓના પ્રોત્સાહન દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ માટે એક અનન્ય સાધનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
• UNESCO Affiliation: WNBR United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization’s (UNESCO)ના Man અને Biosphere Programme હેઠળ કાર્ય કરે છે.
• Global Coverage: WNBR માં હવે 142 દેશોમાં 785 સ્થળોનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં 2018થી વધારાના દસ લાખ ચોરસ કિલોમીટર કુદરતી વિસ્તારોને રક્ષણ હેઠળ લાવવામાં આવ્યા છે, જે બોલિવિયા (Bolivia)ના કદ જેટલો છે.

Biosphere Reserve

• Biosphere Reserve (BR)એ યુનેસ્કો દ્વારા નોંધપાત્ર કુદરતી અને સાંસ્કૃતિક લેન્ડસ્કેપ્સ માટે એક આંતરરાષ્ટ્રીય હોદ્દો છે, જે વ્યાપક પાર્થિવ (Extensive Terrestrial), દરિયાકાંઠાના (Coastal) અથવા દરિયાઈ ઈકોસિસ્ટમ્સ અથવા આના સંયોજનને આવરી લે છે.
  • તે એક In Situ Conservation Method છે, જે સાંસ્કૃતિક અને કુદરતી સંરક્ષણ સાથે આર્થિક અને સામાજિક વિકાસને સંતુલિત કરે છે, સુમેળભર્યા માનવ-પર્યાવરણ સહઅસ્તિત્વ (Harmonious Human-Environment Coexistence)નું ઉદાહરણ આપે છે.
• Function: બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ ત્રણ મુખ્ય કાર્યો કરે છે:
  • Conservation: જૈવવિવિધતા અને સાંસ્કૃતિક વિવિધતાનું રક્ષણ.
  • Economic Development: સામાજિક-સાંસ્કૃતિક અને પર્યાવરણીય રીતે ટકાઉ વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવું.
  • Logistic Support: સંશોધન, દેખરેખ, શિક્ષણ અને તાલીમ દ્વારા વિકાસને સરળ બનાવવો.
• Structure of BR: બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ ત્રણ ઝોન દ્વારા તેમના કાર્યો પૂર્ણ કરે છે:
  • Core Areas: લેન્ડસ્કેપ્સ, ઈકોસિસ્ટમ્સ, પ્રજાતિઓ અને આનુવંશિકતાના સંરક્ષણ માટે સખત રીતે સુરક્ષિત (દા.ત., રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન અથવા વન્યજીવન અભયારણ્ય)
  • Buffer Zones: સંશોધન, દેખરેખ, તાલીમ અને શિક્ષણને ટેકો આપતી પર્યાવરણને અનુકૂળ પ્રવૃત્તિઓ માટે મુખ્ય વિસ્તારની આસપાસ.
  • Transition Area: જ્યાં સમુદાયો સામાજિક-સાંસ્કૃતિક અને પર્યાવરણીય રીતે ટકાઉ આર્થિક અને માનવ પ્રવૃત્તિઓમાં જોડાય છે.
• Criteria for Designation of BR: કોઈ સ્થળમાં સંરક્ષિત, ઓછામાં ઓછું વિક્ષેપિત મુખ્ય ક્ષેત્ર હોવું જોઈએ જે સંરક્ષણ મૂલ્ય ધરાવે છે, જે તમામ ટ્રોફિક સ્તરોમાં સધ્ધર વસ્તીને ટકાવી રાખવા માટે પૂરતું મોટું હોવું જોઈએ અને જૈવ-ભૌગોલિક એકમનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
  • તેમાં સ્થાનિક સમુદાયોનો સમાવેશ થવો જોઈએ, જૈવવિવિધતા સંરક્ષણમાં તેમના જ્ઞાનનો સમાવેશ કરવો જોઈએ, અને સુમેળભર્યા પર્યાવરણીય ઉપયોગ માટે પરંપરાગત આદિવાસી અથવા ગ્રામીણ જીવનશૈલીના સંરક્ષણને ટેકો આપવો જોઈએ.

Biosphere Reserve in India

• ભારતે 1986માં UNESCO MAB Programme દ્વારા માર્ગદર્શન હેઠળ બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ યોજના શરૂ કરી હતી, કારણ કે ભારત MAB દ્વારા પ્રમોટ કરાયેલ લેન્ડસ્કેપ અભિગમ પર હસ્તાક્ષર કરનાર છે.
• Financial Assistance: આ યોજના હેઠળ, બાયોસ્ફિયર રિઝર્વના જાળવણી, સુધારણા અને વિકાસ માટે ઉત્તર પૂર્વીય ક્ષેત્રના રાજ્યો અને ત્રણ હિમાલયના રાજ્યોને 90:10ના ગુણોત્તરમાં અને અન્ય રાજ્યોને 60:40 ના ગુણોત્તરમાં ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવે છે.
  • રાજ્ય સરકાર દરેક રિઝર્વ માટે મેનેજમેન્ટ એક્શન પ્લાન તૈયાર કરે છે, જે પછી સેન્ટ્રલ MAB કમિટી દ્વારા મંજૂર અને દેખરેખ રાખવામાં આવે છે.
• BR in India: ભારતમાં 18 બાયોસ્ફિયર રિઝર્વ છે, જેમાંથી 13 હવે યુનેસ્કોના WNBR માં સૂચિબદ્ધ છે.

# India’s First Cross-Border Rail Links with Bhutan

INTERNATIONAL RELATIONS

ભારતે ભૂટાન સાથે સૌપ્રથમ રેલ્વે લિંક્સની જાહેરાત કરી છે, જેમાં કોકરાઝાર-ગેલેફુ (આસામ) અને બનારહાટ-સમત્સે (પશ્ચિમ બંગાળ) લાઈનનો સમાવેશ થાય છે, જે કુલ 89 કિ.મી. લાંબી છે, જે દ્વિપક્ષીય જોડાણ અને પ્રાદેશિક એકીકરણમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ છે.

• ગેલેફુ અને સમત્સે: ગેલેફુ અને સમત્સે ભૂટાનમાં 700 કિમી લાંબી ભારત-ભૂતાન સરહદ પર મુખ્ય નિકાસ-આયાત કેન્દ્ર છે. ગેલેફુને “Mindfulness City” તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે.
  • ગેલેફુ અને સમત્સે: ગેલેફુ અને સમત્સે ભૂટાનમાં 700 કિ.મી. લાંબી ભારત-ભૂતાન સરહદ પર મુખ્ય નિકાસ-આયાત કેન્દ્ર છે. ગેલેફુને “માઇન્ડફુલનેસ સિટી” તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે.
  • ભૂટાન સરકાર દ્વારા સમત્સેને ઔદ્યોગિક શહેર તરીકે વિકસાવવામાં આવી રહ્યું છે. આ શહેરો અને ભારત વચ્ચે જોડાણ વધારવાથી ભારત-ભૂતાન વેપારમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે.
• Strategic Importance: આ રેલવે લિંક્સ India’s Neighbourhood First Policy ને મજબૂત બનાવે છે, દક્ષિણ એશિયામાં ચીનના વધતા પ્રભાવનો સામનો કરે છે અને વિશ્વાસ આધારિત ભાગીદારીને વધુ ગાઢ બનાવે છે.
  • ભૂટાન માટે, ભારત સાથે સીમલેસ રેલ કનેક્ટિવિટી ભારતીય રેલ્વે નેટવર્કના 1.5 લાખ કિ.મી. સુધી પહોંચ પૂરી પાડે છે.
  • ભારત ભૂટાનનો સૌથી મોટો વેપારી ભાગીદાર હોવાથી, તેના કુલ વેપારના 80%નું સંચાલન કરે છે, આ લિંક ભૂટાનની ભારતીય બંદરો દ્વારા વૈશ્વિક બજારોમાં પહોંચ વધારશે, જ્યારે પ્રવાસન, ઔદ્યોગિક વિકાસ, લોકો-થી-લોકોના સંબંધો અને માલની સરળ અવરજવરને પણ વેગ આપશે.
• India’s Developmental Assistance to Bhutan: ભારતે ભૂટાનની 13મી પંચવર્ષીય યોજના (2024-2029) માટે 10,000 કરોડ રૂપિયાનું વચન આપ્યું (12મી યોજનાનો બમણું).
  • આસામના દરંગા ખાતે એક સંકલિત ચેકપોસ્ટનું ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું, જેથી ભૂટાનના નાગરિકો સહિત ત્રીજા દેશના નાગરિકોની અવરજવરને સરળ બનાવી શકાય. ભૂટાનને Jogighopha Inland Waterways Transport Terminal નો પણ લાભ મળવાની શક્યતા છે.
  • બંને રાષ્ટ્રોએ પાંચ મુખ્ય જળવિદ્યુત (Hydropowe) પ્રોજેક્ટ્સ – Chukha, Tala, Mangdechhu, Kurichhu, અને તાજેતરમાં પૂર્ણ થયેલા Punatsangchhu II પર સહયોગ કર્યો છે.

# International Civil Aviation Organization (ICAO)

ભારતને 2025-2028 કાર્યકાળ માટે International Civil Aviation Organization (ICAO) પરિષદના ભાગ II માટે ફરીથી ચૂંટવામાં આવ્યું છે. આ ચૂંટણી મોન્ટ્રીયલમાં 42 ICAO એસેમ્બલી સત્ર દરમિયાન થઈ હતી. ભારતે 2022 કરતા વધુ મત મેળવ્યા હતા.

• ICAO: ICAO એક વિશિષ્ટ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર એજન્સી છે, જેની સ્થાપના 1944માં શિકાગોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન પરના સંમેલન પર હસ્તાક્ષર દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જે સલામત અને શાંતિપૂર્ણ હવાઈ નેવિગેશન માટે વૈશ્વિક ધોરણો નક્કી કરે છે.
  • ICAO આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ પરિવહનના વ્યવસ્થિત વિકાસને પ્રોત્સાહન આપે છે. કેનેડાના મોન્ટ્રીયલમાં મુખ્ય મથક ધરાવતી, તેના ભારત સહિત 193 સભ્ય દેશો છે.
  • દર ત્રણ વર્ષે યોજાયેલી ICAO એસેમ્બલી, સંસ્થાની સાર્વભૌમ સંસ્થા છે અને તેમાં શિકાગો સંમેલનના તમામ 193 સહી કરનારા રાજ્યોનો સમાવેશ થાય છે.
  • 36 સભ્યોની ICAO કાઉન્સિલ, જે ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલી છે, તે ICAO એસેમ્બલી દરમિયાન સભ્ય દેશો દ્વારા ચૂંટાય છે અને ત્રણ વર્ષના કાર્યકાળ માટે ગવર્નિંગ બોડી તરીકે સેવા આપે છે.
    • ભાગ I માં અમેરિકા, યુકે, ચીન અને જાપાન જેવા હવાઈ પરિવહનમાં મુખ્ય મહત્વ ધરાવતા રાજ્યોનો સમાવેશ થાય છે.
    • ભાગ II માં ભારત, જર્મની અને બ્રાઝિલ સહિત આંતરરાષ્ટ્રીય નાગરિક હવાઈ નેવિગેશનમાં સૌથી વધુ યોગદાન આપતા રાજ્યોનો સમાવેશ થાય છે.
    • ભાગ III માં બોલિવિયા, મલેશિયા અને ઈથોપિયા જેવા ભૌગોલિક પ્રતિનિધિત્વ સુનિશ્ચિત કરતા રાજ્યોનો સમાવેશ થાય છે.

India અને ICAO

• ભારત ICAO નું સ્થાપક સભ્ય છે, તેણે સલામત, સુરક્ષિત, ટકાઉ અને સમાવિષ્ટ આંતરરાષ્ટ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયનને પ્રોત્સાહન આપવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.
• 2025-2028 માટે, ભારત ઉડ્ડયન સલામતી અને સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવા, હવાઈ જોડાણ વધારવા, ટેકનોલોજીને આગળ વધારવા અને ICAO’s No Country Left Behind Initiative ને સમર્થન આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે (ICAO ધોરણો અને ભલામણ કરેલ પ્રથાઓને લાગુ કરવામાં રાજ્યોને સહાય કરવાના ICAO ના પ્રયાસોને પ્રકાશિત કરે છે).

#  World Green Economy Summit 2025

2 ઓક્ટોબર, 2025ના રોજ દુબઈ વર્લ્ડ ટ્રેડ સેન્ટર ખાતે 11th World Green Economy Summit (WGES) યોજાઈ હતી.

• Theme: “Innovation for Impact: Driving the Future of the Green Economy”
• Participants: 30+ દેશોમાંથી 3,300+
• ઉદ્દેશ: ટકાઉ આબોહવા ક્રિયા, નવીનતા, સમાનતા અને વૈશ્વિક ભાગીદારીને પ્રોત્સાહન આપવું.
• મહત્વ: આ સમિટ આબોહવા નેતૃત્વ અને ટકાઉ વિકાસમાં દુબઈની વૈશ્વિક સ્થિતિને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
• Key Topics: Innovation, Equality, and Net-Zero Ambitions
  • પ્રારંભિક દિવસે આ વિષય પર ચર્ચા કેન્દ્રિત થઈ હતી:
    • Technology integration and policy frameworks
    • Climate finance and investment
    • Youth engagement and SME innovation
  • નૈલા ફારૂકી (CEO, આરબ ફાઉન્ડેશન ફોરમ) એ પ્રાદેશિક સહયોગ અને સમાનતા-આધારિત આબોહવા ઉકેલો પર ભાર મૂક્યો.
  • સ્થાનિક વાસ્તવિકતાઓને અનુરૂપ નવીનતાઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્રની પહેલને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું.
  • સમિટમાં સમાવિષ્ટ અને સ્થાનિક વ્યૂહરચનાઓની જરૂરિયાત પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો.
• Co-located event: WETEX 2025 (Water, Energy, and Environmental Technologies)

# ગુજરાતમાં 17 નવા તાલુકાની રચનાને મંજૂરી

તાજેતરમાં મળેલી કેબિનેટ બેઠકમાં બનાસકાંઠામાંથી નવો વાવ – થરાદ જિલ્લો તેમજ રાજ્યના 21 તાલુકામાંથી 17 તાલુકાની રચના કરવાની દરખાસ્તને મંજૂરી આપી છે. આ સાથે રાજ્યમાં કુલ તાલુકા વધીને 265 થઈ ગયા છે, હાલમાં 248 તાલુકા છે.

# India’s First Private Sector Helicopter Final Assembly Line

Tata Advanced Systems Limited (TASL) દ્વારા એરબસના સહયોગથી ભારતના પ્રથમ ખાનગી ક્ષેત્રના હેલિકોપ્ટર ફાઈનલ એસેમ્બલી લાઈનની સ્થાપના કરવામાં આવશે. આ સુવિધા કર્ણાટકના કોલાર જિલ્લાના વેમાગલમાં સ્થિત હશે અને તે Airbus H125 હેલિકોપ્ટરનું ઉત્પાદન કરવા માટે તૈયાર છે.

• 26 જાન્યુઆરી, 2024ના રોજ પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણીમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઈમેન્યુઅલ મેક્રોનની ભારત મુલાકાત દરમિયાન આ જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.
• ઉદ્દેશ્યો અને મહત્વ
  • આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય ભારતમાં નવા નાગરિક અને અર્ધ-જાહેર બજાર વિભાગો વિકસાવવાનો છે.
  • તે ભારતીય સશસ્ત્ર દળોની હળવા મલ્ટી-રોલ હેલિકોપ્ટરની માંગને પૂર્ણ કરશે, જે ખાસ કરીને હિમાલયની સરહદોના પડકારજનક પ્રદેશોમાં કામગીરી માટે યોગ્ય છે.
  • લશ્કરી સંસ્કરણ, H125M, ઉચ્ચ સ્તરના સ્વદેશી ઘટકો અને તકનીકો સાથે પણ બનાવવામાં આવશે.
• Production and Export
  • ‘મેડ ઈન ઇન્ડિયા’ H125 હેલિકોપ્ટરની પહેલી ડિલિવરી 2027ની શરૂઆતમાં અપેક્ષિત છે.
  • આ હેલિકોપ્ટર દક્ષિણ એશિયાઈ ક્ષેત્રમાં નિકાસ માટે પણ ઉપલબ્ધ રહેશે.
• H125 હેલિકોપ્ટર વિશે
  • સિંગલ-એન્જિન લાઈટ મલ્ટી-રોલ હેલિકોપ્ટર.
  • Highly versatile: નાગરિક (Civil), અર્ધ-જાહેર (Para-Public) અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રોમાં વપરાય છે.
  • ઉચ્ચ-ઉંચાઈ પર કામગીરી માટે જાણીતું – હિમાલયની કામગીરી માટે યોગ્ય.
  • દેખરેખ, બચાવ મિશન, પરિવહન, પર્યટન, કાયદા અમલીકરણ અને સરહદ પેટ્રોલિંગમાં તૈનાત કરી શકાય છે.

One-Liner Current Affairs

• Asia First Women Loco Pilot ‘સુશ્રી સુરેખા યાદવ’ 36 વર્ષની સેવા બાદ 30 સપ્ટેમ્બર, 2025ના રોજ નિવૃત્ત થયા છે.
  • તેઓ 1989માં ભારતીય રેલવેમાં જોડાયા હતા અને પછીના વર્ષે સહાયક ડ્રાઈવર બન્યા હતા. તેમણે એશિયાની પ્રથમ મહિલા ટ્રેન ડ્રાઈવર બનીને ઈતિહાસ રચ્યો હતો.
  • તેમણે પ્રતિષ્ઠિત વંદે ભારત એક્સપ્રેસ સહિત વિવિધ ટ્રેનોનું લોકો પાયલટીંગ કર્યું હતું.
• ભૂતપૂર્વ ક્રિકેટર શ્રી મિથુન મનહાસ BCCI (Board of Control for Cricket in India)ના 37મા પ્રમુખ તરીકે બિનહરીફ ચૂંટાયા છે. તેઓ શ્રી રોજર બિન્નીનું સ્થાન લેશે.
• શ્રી આર. વેંકટરામણીને 1 ઓકટોબર, 2025થી વધુ બે વર્ષના કાર્યકાળ માટે ભારતના એટર્ની જનરલ તરીકે ફરીથી નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
  • 30 સપ્ટેમ્બર, 2022થી શરૂ થયેલ તેમનો વર્તમાન કાર્યકાળ તાજેતરમાં સમાપ્ત થયો હતો. પુન:નિયુક્તિ સાથે તેઓ 30 સપ્ટેમ્બર, 2027 સુધી સેવા આપશે.
• તાજેતરમાં પલ્લીનો મેળો આસો સુદ નોમના દિવસે ગાંધીનગર જિલ્લાના રૂપાલ ગામમાં ભરાયો હતો.
  • રૂપાલમાં વરદાયિની માતાજીની પલ્લી ભરાય છે, જેમાં માતાજીની માંડવી પર શુદ્ધ ઘી ચડાવવામાં આવે છે.
  • પલ્લી મહોત્સવ એ પંચબલિની પૂજા સૂચવે છે. ધાર્મિક એકતા અને અસ્પૃશ્યતા નિવારણની આલબેલ પોકારતા પલ્લીના ઉત્સવની વિધિ પણ અનોખી છે.
  • આસો સુદ આઠમની રાતે અનુસૂચિત જાતિના લોકો શમી વૃક્ષનું લાકડું લાવે છે, સુથાર તેમાંથી પલ્લી (લાકડાનો રથ) બનાવે છે, વાળંદ પલ્લીને સોટા બાંધે છે, કુંભાર આવીને એના પર કૂંડા છાંદે છે, વહોરાઓ કૂંડામાં કપાસિયા પૂરે છે. બ્રાહ્મણો નવચંડી યજ્ઞ કરે છે. ભક્તો પાંચ કૂંડામાં પ્રગટાવેલી પલ્લી ખંભે ઊંચકીને ગામમાં ફરે છે.
• તાજેતરમાં ભારતે શ્રીલંકાના કોલંબોમાં બાંગ્લાદેશને પેનલ્ટી શૂટઆઉટમાં 4-1થી હરાવીને South Asian Football Federation (SAFF) અંડર-17નો ખિતાબ જીતી લીધો છે.
  • આ સાથે ભારતે 7મી વખત U-17/U-16નો તાજ જીત્યો છે.
• તાજેતરમાં આંધ્રપ્રદેશ પર્યટન વિભાગે પ્રતિષ્ઠિત ગ્લોબલ ટુરિઝમ એવોર્ડ 2025 જીત્યો છે, જે આંધ્રપ્રદેશને ભારતના સૌથી આશાસ્પદ પર્યટન સ્થળોમાંના એક તરીકે સ્થાન આપવામાં તેની ઉત્કૃષ્ટ પહેલને માન્યતા આપે છે.
  • નવી દિલ્હીમાં આયોજિત એક સમારોહમાં વિભાગ વતી પર્યટન સલાહકાર નિશિથા ગોયલ દ્વારા આ એવોર્ડ પ્રાપ્ત થયો હતો.
  • આ સિદ્ધિ રાજ્યના ટકાઉ પ્રવાસન વિકાસ, વારસા સંરક્ષણ અને સ્થાનિક અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓને સાંસ્કૃતિક અનુભવોને પ્રોત્સાહન આપવાના પ્રયાસોને પ્રકાશિત કરે છે.
• છત્તીસગઢના બાલોદ જિલ્લાને સત્તાવાર રીતે ભારતનો પ્રથમ બાળ લગ્ન મુક્ત જિલ્લો જાહેર કરવામાં આવ્યો છે.
  • બાળ લગ્ન મુક્ત ભારત અભિયાન (27 ઓગસ્ટ, 2024) હેઠળ આ માન્યતા મળી હતી. સતત બે વર્ષ સુધી બાલોદમાં બાળ લગ્નનો એક પણ કેસ નોંધાયો નથી.
• Central Industrial Security Force (CISF)ના ડિરેક્ટર જનરલ (DG) તરીકે ‘શ્રી પ્રવીર રંજન’ને નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
  • તે 1993 બેચના Arunachal Pradesh-Goa-Mizoram and Union Territory (AGMUT ) Cadre ના IPS અધિકારી છે.
• તાજેતરમાં શ્રી પ્રવીણ કુમારને  Indo-Tibetan Border Police (ITBP)ના ડિરેક્ટર જનરલ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. તેઓ પશ્ચિમ બંગાળ કેડરના 1993 બેચના IPS અધિકારી છે.
• સુરતમાં પ્રદૂષણ મુક્ત પરિવહન સુવિધાને પ્રોત્સાહિત કરવા અને શહેરને ઈ-મોબિલિટીમાં દેશભરમાં અગ્રણી શહેર બનાવવા સુરત મહાનગરપાલિકા દ્વારા કેન્દ્રીય જળશક્તિ મંત્રી શ્રી સી. આર. પાટીલે ‘સુરત ગ્રીન વ્હીકલ પોલિસી 2025’ લૉન્ચ કરી હતી.
• તાજેતરમાં વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીએ ‘Mahi Banswara Rajasthan Atomic Power Plant (MBRAPP)’નો શિલાન્યાસ કર્યો હતો. આ પ્રોજેક્ટમાં લગભગ ₹42000 કરોડનું રોકાણ અને ભારતના સૌથી મોટા પરમાણુ પાવર પ્લાન્ટમાંનો એક હશે.
• તાજેતરમાં ઓસ્ટ્રેલિયાએ પ્રારંભિક તબક્કાના અલ્ઝાઈમર રોગ માટે ‘Lecanemab (Leqembi)‘ને મંજૂરી આપી છે.
• ચીન દ્વારા સત્તાવાર રીતે ‘Huajiang Grand Canyon Bridge’ જાહેર જનતા માટે ખુલ્લો મૂકવામાં આવ્યો છે. તે હવે વિશ્વનો સૌથી ઊંચો પુલ છે.
  • ઊંચાઈ: Beipan નદીથી 625 મીટર ઉપર છે. (તે પ્રખ્યાત ‘Duge Bridge’ને પાછળ છોડી દેશે.)
  • Connectivity: Liuzhi Special District અને Anlong Special District ને જોડે છે, જે મુસાફરીનો સમય 2 કલાકથી ઘટાડીને માત્ર 2 મિનિટ કરે છે.
  • Transport Network: Guizhou S57 Expressway અને 190 km Shantian–Puxi Expressway નો ભાગ, પરિવહન, અર્થતંત્ર અને પર્યટનને વેગ આપે છે.
  • Span & Length: કુલ લંબાઈ 2,890 મીટર અને 420 મીટર સસ્પેન્શન સ્પાન સાથે, જે વૈશ્વિક સ્તરે કોઈપણ પર્વતીય પ્રદેશમાં સૌથી લાંબો છે.
• ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીત જગતના સૂર્ય સમાન પદ્મ વિભૂષણ પુરસ્કારથી સન્માનિત પંડિત છન્નુલાલ મિશ્રાનું 91 વર્ષની વયે નિધન થયું છે.
• વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીએ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના શતાબ્દી સમારોહ નિમિત્તે એક ખાસ સ્મારક ટપાલ ટિકિટ અને સિક્કો બહાર પાડયો હતો.
• કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી શ્રી અમિતભાઈ શાહે મહારાષ્ટ્રના કોપરગાંવમાં ભારતના પ્રથમ સહકારી મલ્ટિ-ફીડ કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (CBG) પ્લાન્ટનું ઉદઘાટન કર્યું હતું.
  • આ પ્લાન્ટ ગોળ/મોલસીસમાંથી દરરોજ 12 ટન કોમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ અને 75 ટન પોટાશનું ઉત્પાદન કરશે, જેનાથી આયાતમાં ઘટાડો થશે.
• 1 ઓકટોબરના રોજ યુનિયન પબ્લિક સર્વિસ કમિશન (UPSC)એ તેના શતાબ્દી વર્ષ (100)માં પ્રવેશ કર્યો છે.
  • સ્થાપના: 1 ઓકટોબર, 1926 (પબ્લિક સર્વિસ કમિશન)