Daily Current Affairs 25-30 September 2025: List of Important Days

CALENDAR

• 25 September 2025
  1. અંત્યોદય દિવસ
     • પંડિત દીનદયાલ ઉપાધ્યાયની જન્મ જયંતિ નિમિત્તે દર વર્ષે 25 સપ્ટેમ્બરના રોજ ભારતમાં ‘અંત્યોદય દિવસ‘ ઉજવવામાં આવે છે.
     • આ દિવસ ભારત સરકાર દ્વારા 25 સપ્ટેમ્બર, 2014ના રોજ જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.
     • સૌપ્રથમ ઉજવણી: 2015માં
  2. World Pharmacists Day
     • દર વર્ષે વૈશ્વિક સ્તરે ફાર્માસિસ્ટના યોગદાનનું સન્માન કરવા માટે 25 સપ્ટેમ્બરના રોજ ‘World Pharmacists Day‘ ઉજવવામાં આવે છે.
     • Established by: International Pharmaceutical Federation (FIP)
     • First Observed: 2009
     • FIP Founded: 25 September 1912
     • Headquarters: The Netherlands
     • Membership: 144 national organisations, millions of pharmacists globally
     • World Pharmacists Day 2025 થીમ: “Think Health, Think Pharmacist.”
• 26 September 2025
  1. World Contraception Day
     • દર વર્ષે 26 સપ્ટેમ્બરના રોજ ‘World Contraception Day‘ ઉજવવામાં આવે છે. તે એક વૈશ્વિક જાગૃતિ અભિયાન છે.
     • 2007માં ગર્ભનિરોધક વિશે જાગૃતિ લાવવા અને યુવાનોને તેમના પ્રજનન સ્વાસ્થ્ય વિશે માહિતગાર નિર્ણયો લેવા માટે સશક્ત બનાવવાના હેતુથી વૈશ્વિક અભિયાન તરીકે ‘World Contraception Day’ શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો.
     • આ પહેલને સરકારો, બિન-સરકારી સંસ્થાઓ અને આરોગ્ય વ્યાવસાયિકો સહિત આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓના ગઠબંધન દ્વારા સમર્થન આપવામાં આવ્યું છે, જે વિશ્વભરમાં અનિચ્છનીય ગર્ભાવસ્થા ઘટાડવા અને ગર્ભનિરોધક પદ્ધતિઓની પહોંચ વધારવા માટે સાથે મળીને કામ કરે છે.
     • World Contraception Day 2025 થીમ:  “A choice for all – agency, intention, access.”
  2. World Environmental Health Day
     • દર વર્ષે 26 સપ્ટેમ્બરના રોજ ‘World Environmental Health Day‘ ઉજવવામાં આવે છે.
     • આ વૈશ્વિક ઉજવણી પર્યાવરણીય જોખમોનો સામનો કરવા અને વર્તમાન અને ભાવિ પેઢીઓના લાભ માટે ટકાઉ જીવનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે સામૂહિક પગલાં લેવા પ્રોત્સાહિત કરે છે.
     • સ્થાપના: સૌપ્રથમ 2011માં International Federation of Environmental Health (IFEH) દ્વારા ઇન્ડોનેશિયામાં તેની કાઉન્સિલની બેઠકમાં કરવામાં આવી હતી.
       • 1986 માં સ્થપાયેલ IFEH એક વૈશ્વિક બિન-લાભકારી સંસ્થા છે, જે પર્યાવરણીય સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત બાબતોમાં જ્ઞાન અને સહયોગના આદાનપ્રદાનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
     • World Environmental Health Day 2025 થીમ: “Clean Air, Healthy People”.
  3. International Day for the Total Elimination of Nuclear Weapons
     • પરમાણુ શસ્ત્રોના ખતરા વિશે જાગૃતિ લાવવા અને તેમના નાબૂદીને પ્રોત્સાહન આપવા માટે દર વર્ષે 26 સપ્ટેમ્બરના રોજ ‘International Day for the Total Elimination of Nuclear Weapons‘ ઉજવવામાં આવે છે.
     • 2013માં યુએન જનરલ એસેમ્બલી (UNGA) દ્વારા તેની ઘોષણા કરવામાં આવી હતી.
     • સૌપ્રથમ ઉજવણી: 26 સપ્ટેમ્બર, 2014
• 27 September 2025
  1. World Tourism Day
     • દર વર્ષે 27 સપ્ટેમ્બરના રોજ સમગ્ર વિશ્વમાં સામાજિક, સાંસ્કૃતિક, રાજકીય તથા આર્થિક મૂલ્યોના પ્રસારમાં પ્રવાસનના યોગદાન અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે ‘World Tourism Day‘ ઉજવવામાં આવે છે.
     • United Nations World Tourism Organization (UNWTO) દ્વારા 1980થી આ દિવસની ઉજવણીની શરૂઆત કરવામાં આવી હતી.
     • World Tourism Day 2025 થીમ: “Tourism and Sustainable Transformation”.
     • Host 2025: Melaka, Malaysia; 7th World Tourism Conference.
• 28 September 2025
  1. World Rabies Day
     • દર વર્ષે સમગ્ર વિશ્વમાં હડકવા અંગે જાગૃતિ ફેલાવવા માટે 28 સપ્ટેમ્બરના રોજ ‘World Rabies Day‘ ઉજવવામાં આવે છે.
     • 2007થી દર વર્ષે 28 સપ્ટેમ્બરના રોજ ઉજવવામાં આવે છે, તે લુઈસ પાશ્ચરની પુણ્યતિથિની યાદમાં ઉજવવામાં આવે છે, જેમણે પ્રથમ હડકવાની રસી વિકસાવી હતી.
     • World Rabies Day 2025 થીમ: “Act now: You, Me, Community”. 
  2. International Day for Universal Access to Information
     • દર વર્ષે 28 સપ્ટેમ્બરના રોજ ‘International Day for Universal Access to Information‘ ઉજવવામાં આવે છે. તેને ‘Access to Information Day’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
     • 17 નવેમ્બર, 2015ના રોજ United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) જનરલ કોન્ફરન્સે ઠરાવ 38 C/57 અપનાવ્યો, જેમાં દર વર્ષે 28 સપ્ટેમ્બરને ‘International Day for Universal Access to Information’ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.
     • UNGA Recognition: 15 ઓક્ટોબર, 2019ના રોજ, તેના 74મા સત્ર દરમિયાન, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA) એ ઠરાવ A/RES/74/5 અપનાવ્યો, જેમાં વિકાસ, લોકશાહી અને સમાનતા માટે તેના મહત્વને માન્યતા આપતા 28 સપ્ટેમ્બરને IDUAI તરીકે ઔપચારિક રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યું.
     • UN 1st Observance: 28 સપ્ટેમ્બર, 2020
     • Event: 29-30 સપ્ટેમ્બર, 2025ના રોજUNESCO અને Republic of the Philippines દ્વારા વૈશ્વિક કાર્યક્રમનું આયોજન.
     • IDUAI 2025 થીમ: “Ensuring Access to Environmental Information in the Digital Age”.
  3. World Rivers Day
     • દર વર્ષે સપ્ટેમ્બર મહિનાના ચોથા રવિવારના રોજ ‘World Rivers Day‘ની ઉજવણી કરવામાં આવે છે. 2025માં 28 સપ્ટેમ્બરના રોજ ‘World Rivers Day‘ ઉજવવામાં આવ્યો હતો.
     • માર્ક એન્જેલોએ 2005માં પ્રથમ સત્તાવાર ‘વિશ્વ નદી દિવસ’ની સ્થાપના કરી હતી
• 29 September 2025
  1. World Heart Day
     • દર વર્ષે 29 સપ્ટેમ્બરના રોજ ‘World Heart Day‘ ઉજવવામાં આવે છે.
     • આ ઉજવણી હૃદયના સ્વાસ્થ્ય વિશે જાગૃતિ લાવવા અને Cardiovascular Diseases (CVDs)ને રોકવા માટે એક વૈશ્વિક પહેલ છે.
     • વિશ્વ આરોગ્ય ફેડરેશન (World Health Federation)ના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ એન્ટોની બેય ડી લુના (Antoni Baie de Luna) દ્વારા વૈશ્વિક સ્તરે હૃદય દિવસ ઉજવવાનો વિચાર રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો, તેમના વિચારોના આધારે વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (World Health Organization)ના સહયોગથી, 1999માં ‘World Heart Day’ની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી.
     • સૌપ્રથમ ઉજવણી: 24 સપ્ટેમ્બર, 2000
     • 2011 સુધી સપ્ટેમ્બરના છેલ્લા રવિવારે આ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવતી હતી, પરંતુ 29 સપ્ટેમ્બરને વૈશ્વિક ‘વિશ્વ હૃદય દિવસ’ તરીકે ચિહ્નિત કરવામાં આવ્યો હતો.
     • World Heart Day 2025 થીમ: “Don’t Miss a Beat”.  
• 30 September 2025
  1. International Translation Day
     • દર વર્ષે 30 સપ્ટેમ્બરના રોજ ‘International Translation Day‘ ઉજવવામાં આવે છે.
     • પ્રથમ ઉજવણી: International Translation Day સૌપ્રથમ 1991માં International Federation of Translators (FIT) દ્વારા ઉજવવામાં આવ્યું હતું.
     • 24 મે, 2017ના રોજ તેના 71મા સત્ર દરમિયાન યુનાઈટેડ નેશન્સ જનરલ એસેમ્બલી (UNGA)એ ઠરાવ A/RES/71/288 અપનાવ્યો, જેમાં 30 સપ્ટેમ્બરને સત્તાવાર રીતે ITD તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.
     • St. Jerome ની પુણ્યતિથિ 30 સપ્ટેમ્બરે આ દિવસની ઉજવણી કરવામાં આવે છે.
       • તે બાઈબલ અનુવાદક છે, અને અનુવાદકોના આશ્રયદાતા સંત (Patron Saint of Translators) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
     • International Translation Day 2025 થીમ: “Translation, shaping a future you can trust”.

Daily Current Affairs 25-30 September 2025

# Statue of Hindubhushan

મહારાષ્ટ્રમાં પુણે જિલ્લામાં પિંપરી – ચિંચવાડના મોશી – બોર હેવાડી ખાતે છત્રપતિ સંભાજી મહારાજની પ્રતિમાની નિર્માણ પામી રહી છે. આ પ્રતિમાને ‘સ્ટેચ્યુ ઑફ હિન્દુભૂષણ’ નામ આપવામાં આવ્યું છે.

• મહારાષ્ટ્રે 14 સપ્ટેમ્બર, 2025ના રોજ પિંપરી – ચિંચવાડમાં નિર્માણાધીન હિન્દુભૂષણની 180 ફૂટની પ્રતિમાના સન્માનમાં 3000 ઢોલ, 1000 તાશા અને ઊંડા સાંસ્કૃતિક ગૌરવ સાથે અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો ઢોલ – તાશા સમારોહનું આયોજન કર્યું હતું.
• છત્રપતિ સંભાજી મહારાજની કાંસ્ય પ્રતિમાની કુલ ઊંચાઈ 180 ફૂટ છે. જેમાં 140 ફૂટની પ્રતિમા અને 40 ફૂટનો હશે.
• આ સાથે તે ધર્મવીર છત્રપતિ સંભાજી મહારાજની વિશ્વની સૌથી ઊંચી પૂર્ણ – લંબાઈની પ્રતિમા હશે.
• આ પ્રતિમા ઉપરાંત સંકુલમાં અન્ય મરાઠા નાયકોની પ્રતિમાઓ, ભીંતચિત્રો, એક ઓપન – એર થિયેટર અને એક હોલોગ્રાફીક હોલ પણ હશે.
• આ ભવ્ય પ્રોજેક્ટ ‘શંભુ સૃષ્ટિ’ સ્મારક સંકુલનો એક ભાગ છે, જેમાં અન્ય નીચે મુજબના પ્રોજેક્ટ પણ હશે.
  • હંબિરરાવ મોહિતેની 10 ફૂટ ઊંચી પ્રતિમા
  • 16 મરાઠા સરદારો અને માવલાઓની પ્રતિમાઓ
  • ઐતિહાસિક મરાઠા દ્રશ્યો દર્શાવતા કાંસ્ય ભીંતચિત્રો
  • સાંસ્કૃતિક પ્રદર્શન માટે ખુલ્લું થિયેટર
  • સંભાજી મહારાજની જીવન યાત્રાનું વર્ણન કરતો હોલોગ્રાફિક હોલ
• આ પ્રતિમા મરાઠા બહાદુરીના કાયમી પ્રતીક તરીકે ડિઝાઈન કરવામાં આવી છે, જેની કલ્પના ધારાસભ્ય મહેશ લાંડગે દ્વારા કરવામાં આવી છે અને મુખ્યમંત્રી દેવેન્દ્ર ફડણવીસ દ્વારા માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું છે.

# US Sanctions on Chabahar Port

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ઈરાનમાં ચાબહાર પોર્ટના ઓપરેટર્સ પર 29 સપ્ટેમ્બર, 2025થી પ્રતિબંધો મૂકવાની જાહેરાત કરી હતી.

• અમેરિકાના આ નિર્ણયથી ભારતને મોટી અસર થશે, કારણ કે પાકિસ્તાનને બાયપાસ કરવા ભારતે આ ડેવલપ કર્યું છે અને ભારત તેનું ઓપરેટર છે.
• આ પોર્ટ અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયા માટે ભારતનું વ્યૂહાત્મક પ્રવેશદ્વાર છે.
• Iran Freedom and Counter-Proliferation Act (IFCA) હેઠળ 2018 માં આપવામાં આવેલી આ મુક્તિથી ભારતને ચાબહાર બંદરને અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયાના પ્રવેશદ્વાર તરીકે વિકસાવવાની તેની લાંબા ગાળાની યોજનાને આગળ વધારવાની મંજૂરી મળી.

ભારત માટે ચાબહાર બંદરની પ્રતિબંધોમાંથી મુક્તિ રદ કરવાના શું પરિણામો આવશે?

• Strategic Implications: ચાબહારની છૂટ રદ કરવાથી ભારતના પ્રાદેશિક પ્રભાવને નુકસાન થઈ શકે છે, જેનાથી ગ્વાદર બંદરને સંતુલિત કરવાની, રશિયા અને યુરોપને જોડતા International North-South Transport Corridor (INSTC)માં એકીકૃત થવાની અને અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયામાં પ્રભાવ જાળવી રાખવાની તેની ક્ષમતા મર્યાદિત થઈ શકે છે.
• Economic and Trade Implications: ભારતની ઈરાન અને અફઘાનિસ્તાનમાં નિકાસ – જેમાં કાપડ, એન્જિનિયરિંગ માલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને ખાદ્ય ઉત્પાદનોનો સમાવેશ થાય છે – વિક્ષેપનો સામનો કરી રહી છે, જ્યારે 120 મિલિયન ડોલરનું રોકાણ અને 250 મિલિયન ડોલરની પ્રતિબદ્ધતાઓ જોખમમાં છે.
  • આ રદ ભારત-યુએસ વેપાર વાટાઘાટો અને શ્રમ-સઘન માલ પર 50% ડ્યુટી સાથે સુસંગત છે, જે ભારતની નિકાસ વ્યૂહરચના પર દબાણ લાવે છે.
• Operational and Legal Risks: Indian Ports Global Limited (IPGL) જેવી કંપનીઓ IFCA હેઠળ યુએસ પ્રતિબંધોનો સામનો કરી રહી છે જેના કારણે ચાબહાર વેપાર અને વિસ્તરણ પ્રોજેક્ટ્સમાં વિલંબ અથવા સ્થગિત થવાની સંભાવના છે.
• Geopolitical Implications: આ રદ કરવાથી ભારત-અમેરિકા સંબંધો પર દબાણ આવે છે અને ચાબહાર બંદરનો ઉપયોગ વેપાર અને માનવતાવાદી સહાય માટે, ખાસ કરીને અફઘાનિસ્તાન માટે, એક મહત્વપૂર્ણ પ્રવેશદ્વાર તરીકે કરવાની ભારતની યોજના માટે મોટો આંચકો લાગે છે.

ભારત માટે ચાબહાર બંદરનું શું મહત્વ છે?

• Alternative Trade Route: તે પાકિસ્તાનને બાયપાસ કરીને ભારતને અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયા માટે વૈકલ્પિક માર્ગ પૂરો પાડે છે, અને કંડલા બંદરથી ટૂંકા માર્ગો દ્વારા ઈરાન અને INSTC સુધી પહોંચમાં સુધારો કરે છે.
• Ensuring Connectivity: પશ્ચિમ એશિયાઈ ક્ષેત્રમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષો અને તણાવ, જેમ કે યમન કટોકટી અને ઈરાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તાજેતરમાં થયેલા વધારાને કારણે મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ વેપાર માર્ગો ખોરવાઈ ગયા છે.
  • ચાબહાર ભારતને તેના વ્યાપારી હિતો માટે વૈકલ્પિક માર્ગ પૂરો પાડે છે, જે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) જેવા પરંપરાગત ચોકપોઈન્ટ્સ પર નિર્ભરતા ઘટાડે છે.
• Economic Benefits: તે મધ્ય એશિયા અને અફઘાનિસ્તાન સાથે ભારતના વેપારને મજબૂત બનાવે છે, માર્ગોને વૈવિધ્યસભર બનાવે છે અને રશિયા, યુરોપ, ઈરાન અને અફઘાનિસ્તાન સુધી પહોંચ વધારે છે.
  • ચાબહાર બંદર, એક મુખ્ય INSTC નોડ, હિંદ મહાસાગરને ઉત્તરી યુરોપ સાથે જોડે છે, વેપાર ખર્ચમાં 30% અને પરિવહન સમય 40% ઘટાડે છે, જ્યારે લેન્ડલોક દેશોને હિંદ મહાસાગર અને ભારતીય બજારોમાં પ્રવેશ આપે છે.
• Humanitarian Assistance: અફઘાનિસ્તાનમાં માનવતાવાદી સહાય અને પુનર્નિર્માણ માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્રવેશ બિંદુ તરીકે સેવા આપે છે.
• Strategic Influence: તે હિંદ મહાસાગરમાં ભારતની વ્યૂહાત્મક હાજરીને મજબૂત બનાવે છે, ચીનના ગ્વાદર પોર્ટ અને Belt and Road Initiative (BRI)નો સામનો કરે છે, અને Anti-Piracy Capabilities માં વધારો કરે છે.

ચાબહાર પોર્ટ (Chabahar Port)

• તે ઈરાનના સિસ્તાન-બલુચિસ્તાનમાં ઓમાનના અખાત નજીક મકરાન કિનારે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટની બહાર એક ઊંડા પાણીનું બંદર છે.
  • તે ઈરાનનું એકમાત્ર ઊંડા સમુદ્રી બંદર છે જે સીધા ખુલ્લા સમુદ્ર સુધી પહોંચે છે, જે ભારતને મોટા કાર્ગો જહાજો માટે સુરક્ષિત અને સીધી પહોંચ પૂરી પાડે છે.
  • તેમાં બે મુખ્ય ટર્મિનલ છે – શાહિદ બેહેશ્તી (Shahid Beheshti) અને શાહિદ કલાન્તારી (Shahid Kalantari) – જેમાં ભારત શાહિદ બેહેશ્તી ટર્મિનલ વિકસાવવામાં સક્રિયપણે સામેલ છે.
• Development & Management: આંતરરાષ્ટ્રીય પરિવહન અને પરિવહન કોરિડોર સ્થાપિત કરવા માટે ભારત, ઈરાન અને અફઘાનિસ્તાન વચ્ચે ચાબહાર કરાર (2016) પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા.
  • IPGL, તેની પેટાકંપની India Ports Global Chabahar Free Zone (IPGCFZ) દ્વારા, ડિસેમ્બર 2018માં ચાબહાર પોર્ટ કામગીરી સંભાળી.
• Operational Performance: આજ સુધીમાં, ચાબહાર બંદરે ભારતથી અફઘાનિસ્તાનમાં 2.5 મિલિયન ટન ઘઉં અને 2,000 ટન કઠોળનું પરિવહન કર્યું છે, 2021માં Locust Control માટે ઈરાનમાં 40,000 લિટર મેલાથિઓન (Environment-Friendly Pesticide) પહોંચાડ્યું છે, અને કોવિડ-19 રોગચાળા દરમિયાન માનવતાવાદી સહાયને ટેકો આપ્યો છે.

# મોહનલાલને દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કારથી સન્માનિત કરાયા

AWARDS

કેન્દ્રીય માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરાયેલા જાહેર કરાયેલા અહેવાલ મુજબ પીઢ મલયાલમ અભિનેતા મોહનલાલને 2023 માટે પ્રતિષ્ઠિત દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થશે. 23 સપ્ટેમ્બર 2025ના રોજ 71મા રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર સમારોહ દરમિયાન મોહનલાલને આ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવશે.

શ્રી મોહનલાલ વિશે

• 21 મે, 1960ના રોજ પઠાણમથિટ્ટામાં જન્મેલા, મોહનલાલે Thiranottam (1978) થી પોતાની અભિનય કારકિર્દીની શરૂઆત કરી અને Manjil Virinja Pookkal (1980)માં ખલનાયક તરીકે ડેબ્યુ કર્યું હતું.
• 45 વર્ષથી વધુ સમય અને 400થી વધુ ફિલ્મો સાથે મોહનલાલ Mollywoodમાં એક વ્યાખ્યાયિત વ્યક્તિત્વ રહ્યા છે, જેમણે Thanmathra, Iruvar, Drishyam, અને Lucifer જેવી નોંધપાત્ર ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો છે.
• તેમણે 1991માં શ્રેષ્ઠ અભિનેતા માટે રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર જીત્યો અને 2001માં પદ્મશ્રી અને 2019માં પદ્મ ભૂષણથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

દાદાસાહેબ ફાળકે પુરસ્કાર

• આ દેશનો સર્વોચ્ચ ફિલ્મ સન્માન છે, જે 1969માં શરૂ કરવામાં આવ્યો હતો, જે “ભારતીય સિનેમાના વિકાસ અને વિકાસમાં ઉત્કૃષ્ટ યોગદાન” માટે આપવામાં આવે છે.
• તે પ્રથમ વખત “ભારતીય સિનેમાના પ્રથમ મહિલા” દેવિકા રાણીને એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.
• આ પુરસ્કારમાં ‘સ્વર્ણ કમલ’, 10 લાખ રૂપિયાનું રોકડ પુરસ્કાર, પ્રમાણપત્ર, સિલ્ક રોલ અને શાલનો સમાવેશ થાય છે.
• ભારતના રાષ્ટ્રપતિ તેને રજૂ કરે છે.
  • ધુંડિરાજ ગોવિંદ ફાળકે
    • તેઓ એક ભારતીય નિર્માતા, દિગ્દર્શક અને પટકથા લેખક હતા જેમણે ભારતની પ્રથમ ફીચર ફિલ્મ, રાજા હરિશ્ચંદ્ર (1913)નું દિગ્દર્શન કર્યું હતું.
    • તેમને “ભારતીય સિનેમાના પિતા” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

# Fast Patrol Vessel ICGS Adamya

તાજેતરમાં ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડ જહાજ ફાસ્ટ પેટ્રોલ જહાજ ‘ICGS Adamya’ને 19 સપ્ટેમ્બર, 2025ના રોજ ઓડિશાના પારાદીપ બંદર ખાતે કાર્યરત કરવામાં આવ્યું હતું.

• તે ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડનું એક ફાસ્ટ પેટ્રોલ વેસલ છે જે ભારતના દરિયાઈ હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે ICG ચાર્ટર મુજબ દરિયાઈ ઝોનની દેખરેખ અને અન્ય ફરજો માટે કાર્ય કરે છે.
• તે ગોવા શિપયાર્ડ લિમિટેડ દ્વારા ‘8 FPV પ્રોજેક્ટ’ ​​હેઠળ ડિઝાઈન અને નિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે.
• Features
  • તે ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડનું 51-મીટર, આશરે 320-ટનનું ફાસ્ટ પેટ્રોલ વેસલ છે અને તેના વર્ગનું મુખ્ય જહાજ છે.
  • Indigenous Technology: તે પ્રથમ ICG જહાજ છે જે સ્વદેશી રીતે વિકસિત બે Controllable Pitch Propellers (CPP) અને Superior Maneuverability અને Operational Flexibility માટે ગિયરબોક્સથી સજ્જ છે.
  • Propulsion and performance: તે બે 3,000 KW ડીઝલ એન્જિન દ્વારા સંચાલિત છે, તે મહત્તમ 28 knots ની ગતિ પ્રાપ્ત કરે છે અને સતત પેટ્રોલિંગ માટે આર્થિક ગતિએ 1,500 nautical miles ની સહનશક્તિ ધરાવે છે.
  • Weapons and systems: અદમ્યા 30 mm CRN-91 બંદૂક અને બે 12.7 mm સ્ટેબિલાઈઝ્ડ રિમોટ-કંટ્રોલ્ડ મશીનગનથી સજ્જ છે, જે ચોક્કસ કાર્યવાહી માટે ફાયર-કંટ્રોલ સિસ્ટમ્સ દ્વારા સપોર્ટેડ છે.
  • Strategic role: તે પૂર્વીય દરિયા કિનારા પર દરિયાઈ દેખરેખ, અવરોધ અને ઝડપી પ્રતિક્રિયાને મજબૂત બનાવશે, જે ભારતના દરિયાઈ સુરક્ષા માળખાને મજબૂત બનાવશે.

# India’s First Overseas Defence Facility in Morocco

DEFENCE

ભારતના સંરક્ષણ મંત્રીએ મોરોક્કોમાં Tata Advanced Systems Limited’s (TASL)ની સંરક્ષણ ઉત્પાદન સુવિધાનું ઉદ્ઘાટન કર્યું અને મોરોક્કો સાથે સંરક્ષણ સહયોગ પર સમજૂતી કરાર (MoU) પર હસ્તાક્ષર કર્યા, જે ભારત-મોરોક્કો સંરક્ષણ સંબંધોમાં એક ઐતિહાસિક સીમાચિહ્નરૂપ છે.

• ભારતના સંરક્ષણ મંત્રી શ્રી રાજનાથસિંહ અને તેમના મોરકકન સમકક્ષ અબ્દેલતિફ લૌદીયી દ્વારા ભારતની પ્રથમ વિદેશી સંરક્ષણ ઉત્પાદન સુવિધાનું આ ઉદઘાટન કર્યું હતું.
• મહત્વ: તે ભારતીય ખાનગી કંપની દ્વારા બનાવેલ પ્રથમ વિદેશી સંરક્ષણ સુવિધા છે; મોરોક્કોમાં સૌથી મોટો સંરક્ષણ ઉત્પાદન પ્લાન્ટ.
  • આ સુવિધા ભારતના આત્મનિર્ભર ભારતને ટેકો આપે છે અને ભારતની Make in India, Make with Friends, Make for the World Strategy નું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
  • તે ભારત – મોરોક્કો વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી, સ્થાનિક ક્ષમતાને મજબૂત બનાવે છે અને પ્રાદેશિક સુરક્ષામાં ફાળો આપે છે.
  • આફ્રિકા અને યુરોપના પ્રવેશદ્વાર તરીકે મોરોક્કોનું વ્યૂહાત્મક સ્થાન નિકાસ ક્ષમતા અને દ્વિપક્ષીય સંરક્ષણ સહયોગને વધારે છે.
• Facility Purpose: TASL અને સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) દ્વારા સંયુક્ત રીતે ડિઝાઈન કરાયેલ Wheeled Armoured Platform (WhAP) 8×8નું ઉત્પાદન.
  • WhAP એક સ્વદેશી રીતે વિકસિત Modular Combat Vehicle છે, જે અદ્યતન સુરક્ષા, ગતિશીલતા અને વૈવિધ્યતા પ્રદાન કરે છે.
  • તેને Infantry Fighting Vehicle, Reconnaissance Vehicle, Command Post, Mortar Carrier, અથવા Ambulance તરીકે ગોઠવી શકાય છે, જેમાં રિમોટ વેપન સ્ટેશન અને એન્ટી-ટેન્ક મિસાઈલો માટેના વિકલ્પોનો સમાવેશ થાય છે.

Read More Details: Click Here

મોરોક્કો (Morocco)

• તે પશ્ચિમ ઉત્તર આફ્રિકામાં એક પર્વતીય દેશ છે, જે સ્પેનથી જિબ્રાલ્ટરની સામુદ્રધુનીની પાર સ્થિત છે.
• તે પશ્ચિમ સહારા (દક્ષિણ) અને અલ્જેરિયા (પૂર્વ) થી ઘેરાયેલો છે, એટલાન્ટિક મહાસાગર (પશ્ચિમ) અને ભૂમધ્ય સમુદ્ર (ઉત્તર) બંને પર દરિયાકિનારા ધરાવે છે, જે તેને બંને સુધી પહોંચવા માટે એકમાત્ર આફ્રિકન દેશ બનાવે છે.
• ભૌગોલિક રીતે, મોરોક્કોમાં ઉચ્ચ એટલાસ પર્વતો છે. તેનું સૌથી ઊંચું બિંદુ માઉન્ટ ટુબકલ છે, જે એટલાસ પર્વતોમાં સૌથી ઊંચું શિખર પણ છે. દ્રા (Draa) નદી દેશની સૌથી લાંબી નદી છે.

# Yuan Wang 5

શ્રીલંકાના હંબનટોટા બંદર પર ત્રણ વર્ષ સુધી રોકાયા બાદ ચીનનું જાસૂસી જહાજ ‘Yuan Wang 5’ ભારતના દરિયાઈ વિસ્તારમાં પાછું ફર્યું છે.

• 2007માં લોન્ચ કરાયેલ ‘યુઆન વાંગ 5’એ ચીન દ્વારા વ્યૂહાત્મક અવકાશ અને મિસાઇલ દેખરેખ માટે બનાવવામાં આવેલા વિશિષ્ટ ટ્રેકિંગ જહાજોની શ્રેણીનો એક ભાગ છે.
• તે China’s People’s Liberation Army Strategic Support Force દ્વારા સંચલિત છે.
• તે PLA Rocket Force અને Navy ને વાસ્તવિક સમયની પરિસ્થિતિગત જાગૃતિ પ્રદાન કરી શકે છે.
• તે ચીનના Intercontinental Ballistic Missiles અને Hypersonic Weapons ની નવી પેઢીના પ્રદર્શનને માન્ય કરવામાં પણ ભૂમિકા ભજવે છે, જે શસ્ત્રોના વિકાસ અને ઓપરેશનલ તૈયારી માટે મહત્વપૂર્ણ ટેલિમેટ્રી ડેટા પ્રદાન કરે છે.
• Features
  • તે લગભગ 25,000 ટન વજનનું વિસ્થાપન કરે છે, તેની લંબાઈ 222 મીટરથી વધુ છે, બીમ 25 મીટરથી વધુ છે, અને તેમાં 400 લોકો બેસી શકે છે.
  • આ જહાજ ડીઝલ એન્જિન દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે અને 300,000 થી વધુ રહેવાસીઓના નાના શહેરને પ્રકાશિત કરવા માટે પૂરતી વીજળી ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
  • અઠવાડિયામાં માપવામાં આવતી સહનશક્તિ (Endurance) સાથે, જહાજ મુખ્ય પરીક્ષણ વિંડોઝ અથવા નૌકાદળના અભ્યાસ દરમિયાન સ્ટેશન પર રહી શકે છે.
  • તેનો ઉચ્ચ-શક્તિનો તબક્કાવાર રડાર સિસ્ટમ્સનો સ્યુટ 3,000 કિલોમીટરથી વધુ અંતરે બેલિસ્ટિક મિસાઈલ લોન્ચ શોધવામાં સક્ષમ છે.
  • આ રડાર બુસ્ટથી લઈને રીએન્ટ્રી સુધીના વિવિધ ફ્લાઈટ તબક્કાઓ દ્વારા મિસાઈલોના માર્ગને ટ્રેક કરે છે, જ્યારે તે જ સમયે પ્રોપલ્શન કામગીરી, વોરહેડ સેપરેશન અને માર્ગદર્શન ચોકસાઈ જાહેર કરતા ટેલિમેટ્રી સિગ્નલો એકત્રિત કરે છે.
  • બેલિસ્ટિક મિસાઈલ મોનિટરિંગ ઉપરાંત, યુઆન વાંગ 5 સેટેલાઈટ-ટ્રેકિંગ એન્ટેનાથી સજ્જ છે, જે લો-અર્થ ઓર્બિટ, જીઓસ્ટેશનરી ઓર્બિટ અને ડીપ-સ્પેસ ટ્રેજેક્ટરીમાં અવકાશયાન પર લોક કરી શકે છે.
  • આ એન્ટેના બહુવિધ ફ્રીક્વન્સી બેન્ડમાં કાર્યરત હોવાનો અંદાજ છે, જે જહાજને નાગરિક અને લશ્કરી બંને પ્રકારના લોન્ચને ટ્રેક કરવાની સુગમતા આપે છે.
  • જહાજનો Electronic Support Measures (ESM) Suite તેને આસપાસમાં કાર્યરત વિદેશી યુદ્ધ જહાજો અને વિમાનોમાંથી રડાર ઉત્સર્જન અને સંદેશાવ્યવહારને અટકાવવા માટે વધુ સક્ષમ બનાવે છે.

# પ્રોજેક્ટ વિજયક

તાજેતરમાં Border Roads Organisation (BRO)ના ‘પ્રોજેક્ટ વિજેયક’એ કારગિલ, લદ્દાખ ખાતે તેનો 15મો સ્થાપના દિવસ ઉજવ્યો હતો.

• તે 2010માં Border Roads Organisation (BRO) દ્વારા શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
• તેનું નામ ઓપરેશન વિજય પરથી પડ્યું, જે યુદ્ધના રંગભૂમિ અને પ્રોજેક્ટ ક્ષેત્ર જવાબદારી વચ્ચેના સુમેળને દર્શાવે છે.
• ઉદ્દેશ: તેને કારગિલ અને ઝાંસ્કરના વિસ્તારોમાં રોડ કનેક્ટિવિટી પૂરી પાડવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી, જે અગાઉ પ્રોજેક્ટ હિમાંક હેઠળ હતા.
• આ પ્રોજેક્ટને પશ્ચિમ સિંધુ કોરિડોરમાં બે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ સંદેશાવ્યવહાર રેખાઓ સોંપવામાં આવી હતી, એટલે કે ઝોજિલા – કારગિલ – લેહ અક્ષ અને નિમ્મુ – પદમ – દારચા અક્ષ.
• આ પ્રોજેક્ટે LC પર સુરક્ષા માળખાને મજબૂત બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે અને પ્રદેશના સામાજિક-આર્થિક લેન્ડસ્કેપને આકાર આપવામાં પણ સકારાત્મક યોગદાન આપ્યું છે.
• પ્રોજેક્ટ હેઠળ અન્ય પહેલ
  • તેણે તેના Casual Paid Labourers ના કલ્યાણ પર પણ મજબૂત ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે.
  • સલામતી અને સુખાકારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે Insulated sShelters, Improved Sanitation, Enhanced Protective Gear, Winter Clothing, અને Regular Health Camps જેવી કલ્યાણકારી પહેલો રજૂ કરવામાં આવી છે.

# Exercise Amogh Fury

DEFENCE

તાજેતરમાં ભારતીય સેનાના સપ્ત શક્તિ કમાન્ડે રાજસ્થાનના થાર રણમાં મહાજન ફિલ્ડ ફાયરિંગ રેન્જ ખાતે ‘Amogh Fury’ ઈન્ટિગ્રેટેડ ફાયરપાવર કવાયત હાથ ધરી હતી.

• ભારતીય સેનાના સપ્ત શક્તિ કમાન્ડ દ્વારા સંચાલિત.
• Location: મહાજન ફિલ્ડ ફાયરિંગ રેન્જ, થાર રણ, રાજસ્થાન.
• હેતુ: વાસ્તવિક સમયની યુદ્ધ પરિસ્થિતિઓમાં લડાઇ શક્તિ, સંકલન અને ઓપરેશનલ તૈયારીનું પરીક્ષણ કરવાનો.
• ઉદ્દેશ્યો: તે બહુ-ડોમેન કામગીરી માટે તૈયારીનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
  • તે આધુનિક તકનીકોનો ઉપયોગ કરીને લડાઈ શસ્ત્રોના એકીકરણનું પ્રદર્શન કરે છે.
  • તે ઉભરતા જોખમોનો સામનો કરવા માટે પ્રક્રિયાઓને સુધારે છે.
  • તે વાસ્તવિક લડાઈ પરિસ્થિતિઓ હેઠળ વ્યવહારિક તાલીમ પૂરી પાડે છે.
• મુખ્ય વિશેષતાઓ
  • Integrated Firepower Display: તેમાં Battle Tanks, Infantry Combat Vehicles, Attack Helicopters, Long-Range Artillery, અને Drones સહિતના સંકલિત દાવપેચ (Integrated Manoeuvres)નું પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું હતું.
  • આ સંપત્તિઓને એકસાથે તૈનાત કરવામાં આવી હતી જેથી સેનાની આક્રમક અને રક્ષણાત્મક ક્રિયાઓ માટે જમીન અને હવાઈ કામગીરીને સુમેળ કરવાની ક્ષમતાને પ્રકાશિત કરી શકાય.
  • ‘Amogh Fury’નો મુખ્ય ભાર નેટવર્ક-કેન્દ્રિત સંદેશાવ્યવહાર પ્રણાલીઓ, કમાન્ડ-એન્ડ-કંટ્રોલ આર્કિટેક્ચર અને રીઅલ-ટાઈમ સર્વેલન્સ અને ટાર્ગેટિંગ સિસ્ટમ્સ જેવી આધુનિક તકનીકોને એકીકૃત કરવા પર હતો.

# Barren Island Volcano

આંદામાન સમુદ્રના બેરેન ટાપુ પર ભારતના એકમાત્ર સક્રિય જ્વાળામુખીમાં 13 અને 20 સપ્ટેમ્બર, 2025ના રોજ બે હળવા વિસ્ફોટો જોવા મળ્યા હતા.

• ભારતનો એકમાત્ર સક્રિય જ્વાળામુખી અને દક્ષિણ એશિયાનો એકમાત્ર પુષ્ટિ થયેલ સક્રિય જ્વાળામુખી સ્થળ.
• એક નિર્જન ટાપુ જ્યાં ખડકાળ જ્વાળામુખી શંકુ, રાખના ભંડાર અને છૂટાછવાયા વનસ્પતિ છે.
• Located in
  • પોર્ટ બ્લેરથી લગભગ 138 કિમી ઉત્તરપૂર્વમાં, આંદામાન સમુદ્રમાં સ્થિત.
  • ભારતીય કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં, આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓનો એક ભાગ.
• Origin
  • ભારતીય અને બર્મીઝ ટેક્ટોનિક પ્લેટો (Burmese Tectonic Plates)ની સંગમ સીમા પર રચાયેલા જ્વાળામુખી પટ્ટાનો ભાગ છે.
  • Geological History: સૌથી જૂના લાવા પ્રવાહ ~1.6 મિલિયન વર્ષ જૂના છે, જે દરિયાઈ પોપડા પર રચાયેલા છે ~106 મિલિયન વર્ષ જૂના.
• વિશેષતાઓ
  • Size: ટાપુ 3 ચોરસ કિમીમાં ફેલાયેલો છે, જે સમુદ્ર સપાટીથી 354 મીટર ઉપર ઉગે છે.
  • Structure: અગાઉના જ્વાળામુખી શંકુના પતનથી રચાયેલ 2 કિમી પહોળો કેલ્ડેરા ધરાવે છે.
  • Eruption record: પ્રથમ 1787 માં, ત્યારબાદ બહુવિધ એપિસોડ (1991, 2005-07, 2017, 2022, 2025).
  • Activity type: Low Volcanic Explosivity Index (VEI 2), હળવા લાવા પ્રવાહ અને રાખના વાદળો.
  • Ecology: કઠોર ભૂપ્રદેશ; ભૂતકાળના વિસ્ફોટોએ સ્થાનિક પક્ષીઓ અને પ્રાણીસૃષ્ટિની વિવિધતામાં ઘટાડો કર્યો હતો.
• મહત્વ
  • Geological importance: સુમાત્રા અને મ્યાનમાર વચ્ચે એકમાત્ર સક્રિય ઉપ-હવામાન જ્વાળામુખી (Subaerial Volcano).
  • Scientific research: Plate Tectonics, Volcanology, અને Oceanic Crust Evolution નો અભ્યાસ કરવામાં મદદ કરે છે.
  • Strategic location: આંદામાન સમુદ્રમાં ભારતના દરિયાઈ મહત્વને વધારે છે.

# PM Chairs 49th PRAGATI Meeting

તાજેતરમાં 24 સપ્ટેમ્બર, 2025ના રોજ વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ મોદીએ સાઉથ બ્લોક, નવી દિલ્હી ખાતે PRAGATI (Pro-Active Governance and Timely Implementation)ની 49મી બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી.

• Platform Role: PRAGATI એક ઓનલાઈન સિસ્ટમ છે, જ્યાં પ્રધાનમંત્રી, કેન્દ્રીય મંત્રાલયો અને રાજ્ય અધિકારીઓ મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ્સની પ્રગતિ તપાસવા માટે મળે છે.
• Project Scope: આ બેઠકમાં, 15 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ₹65,000 કરોડથી વધુના આઠ મોટા પ્રોજેક્ટ્સની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી.
• મુખ્ય નિર્દેશો અને ધ્યાન કેન્દ્રિત ક્ષેત્રો
  • Strict Timelines: પ્રધાનમંત્રીએ અધિકારીઓને સ્પષ્ટ સમયમર્યાદા નક્કી કરવા કહ્યું જેથી પ્રોજેક્ટ સમયસર પૂર્ણ થાય.
  • Double Cost: તેમણે સમજાવ્યું કે જો પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થાય છે, તો ખર્ચ વધે છે અને નાગરિકોને પણ નુકસાન થાય છે.
  • Better Coordination: તેમણે કેન્દ્ર, રાજ્ય અને સ્થાનિક વિભાગોને સાથે મળીને કામ કરવા અને સમસ્યાઓનું ઝડપથી નિરાકરણ લાવવા કહ્યું.
  • State Monitoring: તેમણે સૂચન કર્યું કે રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ પણ તેમના પોતાના પ્રોજેક્ટ્સની નિયમિત સમીક્ષા કરવી જોઈએ.
  • Citizen Impact: પ્રોજેક્ટ્સ લોકો માટે જીવન સરળ બનાવવા અને વ્યવસાયોને વિકસાવવામાં પણ મદદ કરશે.
  • Result Orientation: ધ્યેય લોકો માટે વાસ્તવિક લાભો હોવા જોઈએ, ફક્ત “પૂર્ણતા” ના અહેવાલો દર્શાવવા નહીં.
  • Quality Assurance: દરેક પ્રોજેક્ટે યોગ્ય સલામતી અને ગુણવત્તા નિયમોનું પાલન કરવું જોઈએ.
  • Reform Push: તેમણે રાજ્યોને એવા સુધારા લાવવા પ્રોત્સાહિત કર્યા જે ગતિ, કાર્યક્ષમતા અને નવી તકોમાં સુધારો કરી શકે.
• મહત્વ અને પડકારો
  • Central Synergy: PRAGATI કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્યોને ઝડપી પ્રગતિ માટે સાથે મળીને કામ કરવામાં મદદ કરે છે.
  • National Focus: સમીક્ષા કરાયેલા પ્રોજેક્ટ્સ ઘણા મહત્વપૂર્ણ ક્ષેત્રોમાં ભારતના એકંદર માળખાગત સુવિધાને વેગ આપશે.
  • Execution Issues: જમીન સંપાદન, ધીમી મંજૂરીઓ અને વિભાગો વચ્ચે વિલંબ જેવી સમસ્યાઓ હજુ પણ છે.
  • PM’s Response: પ્રધાનમંત્રીના નિર્દેશો આ સમસ્યાઓ દૂર કરવા અને પ્રોજેક્ટ્સને ઝડપથી આગળ વધારવા માટે છે.

PRAGATI

• તે એક નવીન Information and Communication Technologies (ICT) સક્ષમ પ્લેટફોર્મ છે, જે 2015માં સરકારી પ્રોજેક્ટ્સના સમયસર અમલીકરણને સુનિશ્ચિત કરવા અને જાહેર ફરિયાદોનું નિવારણ કરવા માટે શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.
• તે કેન્દ્ર-રાજ્ય સંકલનને સરળ બનાવે છે, “ટીમ ઈન્ડિયા” અભિગમને પ્રોત્સાહન આપે છે અને લાલ ફિતાશાહીને બાયપાસ કરીને આંતર-રાજ્ય વિવાદોને અસરકારક રીતે ઉકેલે છે.
• મુખ્ય વિશેષતાઓ
  • PRAGATI પાસે સીધા સંદેશાવ્યવહાર માટે ત્રણ-સ્તરીય સિસ્ટમ (પીએમઓ, કેન્દ્ર સરકારના સચિવો અને રાજ્યોના મુખ્ય સચિવો) છે. વડા પ્રધાનની આગેવાની હેઠળ દેખરેખ સમયસર નિર્ણયો અને અવરોધોનું ઝડપી નિરાકરણ સુનિશ્ચિત કરે છે.
  • તે વિડિઓ કોન્ફરન્સિંગ, ભૂ-અવકાશી મેપિંગ, ડ્રોન ફીડ્સ અને કેન્દ્રિયકૃત ડેટા સિસ્ટમ્સને જોડે છે.
  • તે Centralised Public Grievance Redressal and Monitoring System, PM Gati Shakti, PARIVESH, અને Project Monitoring Group Portal સાથે સંકલિત છે, જે વાસ્તવિક સમયનું નિરીક્ષણ અને આગાહી ટ્રેકિંગને સક્ષમ કરે છે.
• અસર
  • 2024 સુધીમાં, પ્રગતિ પ્લેટફોર્મે 205 અબજ ડોલરના 340 થી વધુ મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટ્સને વેગ આપવામાં મદદ કરી છે.
  • જળ જીવન મિશન, સ્વચ્છ ભારત અભિયાન અને સૌભાગ્ય યોજનાના અમલીકરણમાં સુધારો, જેનાથી લાખો નાગરિકોને સીધો ફાયદો થયો.
  • Employees’ Provident Fund (EPF) Payments, Income Tax Refunds અને અન્ય જાહેર ફરિયાદો જેવા નાગરિક મુદ્દાઓનું નિરાકરણ કર્યું, જ્યારે પુનરાવૃત્તિ અટકાવવા માટે પ્રણાલીગત પદ્ધતિઓમાં સુધારો કર્યો.

# India test-fires Agni-Prime missile from rail-based mobile launcher

Defence Research and Development Organisation (DRDO) અને Strategic Forces Command (SFC)એ રેલ આધારિત મોબાઈલ લોન્ચરથી ‘અગ્નિ પ્રાઈમ મિસાઈલ’નું સફળતાપૂર્વક પરીક્ષણ કર્યું હતું. જે ભારતનું આ પ્રકારનું ઓપરેશનલ પરીક્ષણ છે.

• Agni-Prime (Agni-P): આગામી પેઢીની, પરમાણુ-સક્ષમ મધ્યવર્તી-અંતરની બેલિસ્ટિક મિસાઈલ.
• ભારતની અગ્નિ મિસાઇલ શ્રેણીનો એક ભાગ, જે Strategic Forces Command (SFC) હેઠળ વ્યૂહાત્મક પ્રતિરોધને મજબૂત બનાવવા માટે રચાયેલ છે.
• Developed by: સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) દ્વારા SFC ના સહયોગથી ડિઝાઈન અને વિકસિત.
• ઉદ્દેશ્ય: ભારતના પરમાણુ સિદ્ધાંતમાં Flexible, Survivable, અને Rapid-Response Capability પ્રદાન કરવી.
  • પ્રથમ હુમલા સામે સ્થિતિસ્થાપકતા સુનિશ્ચિત કરીને, માર્ગ-આધારિત પ્રણાલીઓથી આગળ પ્રક્ષેપણ પ્લેટફોર્મને વૈવિધ્યીકરણ કરવું.
• મુખ્ય વિશેષતાઓ
  • Range: 2,000 કિમી સુધી (મધ્યવર્તી શ્રેણી).
  • Rail-based mobility: રાષ્ટ્રીય રેલ નેટવર્કમાં મુક્તપણે ફરવા જઈ શકે છે, જે લોન્ચ સાઈટ્સની આગાહી ઘટાડે છે.
  • Quick reaction time: ન્યૂનતમ દૃશ્યતા સાથે મિનિટોમાં લોન્ચ શક્ય છે.
  • Canisterised system: ઝડપી જમાવટ (Faster Deployment), સંગ્રહ સલામતી અને લાંબા સમય સુધી શેલ્ફ લાઇફ સુનિશ્ચિત કરે છે.
  • Advanced guidance: અત્યાધુનિક સંદેશાવ્યવહાર, નેવિગેશન અને સ્વતંત્ર લોન્ચ ક્ષમતા.
  • Stealth: ઓછી શોધક્ષમતા પ્રી-એમ્પ્ટિવ સ્ટ્રાઈક્સ સામે ટકી રહેવાની ક્ષમતામાં સુધારો કરે છે.
• મહત્વ
  • Strategic Deterrence: રેલ-આધારિત કેનિસ્ટરાઈઝ્ડ લોન્ચ સિસ્ટમ્સ ધરાવતા પસંદગીના દેશોમાં ભારતને સ્થાન આપે છે.
  • Geopolitical Edge: વિકસતા પ્રાદેશિક સુરક્ષા પડકારો વચ્ચે ભારતની પરમાણુ ત્રિપુટી અસ્તિત્વમાં વધારો કરે છે.
  • Operational Flexibility: Rail Mobility Complements Road અને Silo Systems ને પૂરક બનાવે છે, જે દુશ્મનના લક્ષ્યીકરણને જટિલ બનાવે છે.

# Goods and Services Tax Appellate Tribunal (GSTAT)

કેન્દ્રીય નાણામંત્રી શ્રીમતી નિર્મલા સીતારામને નવી દિલ્હીમાં Goods and Services Tax Appellate Tribunal (GSTAT)નું ઔપચારિક લોન્ચિંગ કર્યું હતું, જે ભારતની GST યાત્રામાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ છે. આ ટ્રિબ્યુનલ વિવાદ નિરાકરણને સુવ્યવસ્થિત કરવા અને ભારતની પરોક્ષ કર પ્રણાલીમાં વિશ્વાસ મજબૂત કરવા માટે તૈયાર છે.

• GSTAT એ Central Goods and Services Tax Act, 2017 હેઠળ સ્થાપિત એક વૈધાનિક સંસ્થા છે, જે અપીલ (Appellate) અથવા સુધારણા સત્તાવાળાઓ (Revisional Authorities) દ્વારા પસાર કરાયેલા આદેશો સામે અપીલ સાંભળે છે.
• તે કરદાતાઓને ન્યાય માટે એક વિશિષ્ટ અને સ્વતંત્ર મંચ પૂરો પાડે છે, જે GST શાસનની સુવ્યવસ્થિતતા, આગાહી અને વિશ્વસનીયતામાં વધારો કરે છે.
• ઉદ્દેશ્યો: GSTAT સમગ્ર ભારતમાં GST વિવાદો માટે એક જ, એકીકૃત અપીલ ફોરમ (“One Nation, One Forum”) બનાવવાનો ઉદ્દેશ્ય ધરાવે છે. તે GST કાયદાઓમાં કાનૂની ઘર્ષણ અને અસ્પષ્ટતાને ઘટાડે છે.
  • તેનો ઉદ્દેશ્ય રોકડ પ્રવાહ અને વ્યવસાયિક નિશ્ચિતતા સુધારવા માટે વિવાદોનું સમયસર નિરાકરણ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
  • GSTAT સરળ ભાષાના નિર્ણયો, સરળ ફોર્મેટ, ચેકલિસ્ટ અને વર્ચ્યુઅલ સુનાવણી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. તે ‘નાગરિક દેવો ભવ’ અને આગામી પેઢીના GST સુધારાઓના સિદ્ધાંતો સાથે સંરેખિત નાગરિક-કેન્દ્રિત શાસનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
• કાર્યો: GSTAT નવી દિલ્હીમાં એક મુખ્ય બેન્ચ અને 45 સ્થળોએ 31 રાજ્ય બેન્ચ દ્વારા કાર્ય કરે છે, જે દેશવ્યાપી પહોંચ સુનિશ્ચિત કરે છે.
  • દરેક બેન્ચમાં 2 ન્યાયિક સભ્યો, 1 કેન્દ્રીય ટેકનિકલ સભ્ય અને 1 રાજ્ય ટેકનિકલ સભ્ય હોય છે, જે નિષ્પક્ષ અને સુસંગત નિર્ણયો માટે ન્યાયિક અને તકનીકી કુશળતાનું મિશ્રણ કરે છે.
  • Designed around the three S’s: Structure (judicial + technical expertise), Scale (state benches and single-member benches for simple cases), and Synergy (technology, process, and human expertise).
  • GSTAT ઈ-કોર્ટ્સ પોર્ટલ કરદાતાઓ અને પ્રેક્ટિશનરો માટે ઓનલાઈન ફાઈલિંગ, કેસ ટ્રેકિંગ અને વર્ચ્યુઅલ સુનાવણીને સક્ષમ કરે છે.
• લાભો: ન્યાયમાં કોઈ પણ પ્રકારના વિલંબ વિના મોટા અને નાના બંને કરદાતાઓના અધિકારોનું રક્ષણ કરે છે. અસ્પષ્ટતા ઘટાડે છે અને સમગ્ર ભારતમાં અર્થઘટનમાં સુસંગતતા સુનિશ્ચિત કરે છે.
  • રોકાણ વિશ્વાસને પ્રોત્સાહન આપે છે અને MSME, નિકાસકારો, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને નાગરિકો માટે કર પાલનને સરળ બનાવે છે.
  • ડિજિટલ પોર્ટલ કરદાતાઓને ઓનલાઇન ફાઈલ અપીલ કરવા, કેસ ટ્રેક કરવા અને વર્ચ્યુઅલ સુનાવણીમાં ભાગ લેવા સક્ષમ બનાવે છે.

# India’s Dugong Conservation Reserve

ENVIRONMENT

તાજેતરમાં International Union for Conservation of Nature (IUCN)એ પાલ્ક ખાડી (Palk Bay)માં ભારતના પ્રથમ ડુગોંગ કન્ઝર્વેશન રિઝર્વને માન્યતા આપતો પ્રસ્તાવ ઔપચારિક રીતે અપનાવ્યો છે. આ પ્રસ્તાવ IUCN World Conservation Congress 2025 (Abu Dhabi) દરમિયાન અપનાવવામાં આવ્યો હતો.

• તે ભારતનું પ્રથમ ડુગોંગ કન્ઝર્વેશન રિઝર્વ છે.
• તેની સ્થાપના 21 સપ્ટેમ્બર, 2022ના રોજ તમિલનાડુ સરકાર દ્વારા વન્યજીવન સંરક્ષણ અધિનિયમ, 1972 હેઠળ કરવામાં આવી હતી.
• Location: તમિલનાડુના તંજાવુર અને પુડુક્કોટાઈ જિલ્લામાં 448.34 ચોરસ કિમીનો વિસ્તાર આવરી લે છે.
  • ઉત્તરી પાલ્ક ખાડીમાં સ્થિત, 12,250 હેક્ટર દરિયાઈ ઘાસના મેદાનો ધરાવે છે.
• ડુગોંગ
  • ડુગોંગ ભારતના દરિયાઈ ઇકોસિસ્ટમમાં જોવા મળતા એકમાત્ર શાકાહારી સસ્તન પ્રાણીઓ છે.
    • Scientific ame: Dugong dugon
    • તે દરિયાઈ ગાય તરીકે ઓળખાય છે, પરંતુ તે સીલ અને વ્હેલ વચ્ચેના ક્રોસ જેવું લાગે છે, અને તે ઈન્ડો-પેસિફિક પ્રદેશમાં ફેલાયેલું છે.
  • Distribution: તેઓ ભારતીય દરિયાકાંઠે જોવા મળે છે, મુખ્યત્વે આંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ, મન્નારનો અખાત, પાલ્ક ખાડી અને કચ્છના અખાતની આસપાસ ગરમ પાણીમાં રહે છે.
  • વિશેષતાઓ
    • Physical:
      • કદ: 3-3.5 મીટર લાંબો, વજન > 300 કિલો.
      • ચપ્પુ જેવા ફ્લિપર્સ, ડોલ્ફિન જેવી પૂંછડી.
      • રાખોડી-ભુરો ચામડી, દરિયાઈ ઘાસ ચરાવવા માટે ગોળાકાર નાક.
    • Biological: આ
      • હાર: દરરોજ 30-40 કિલો દરિયાઈ ઘાસનો ઉપયોગ કરે છે (Halodule, Halophila, Cymodocea જેવી પ્રજાતિઓ).
      • આયુષ્ય: 70 વર્ષ સુધી, પરંતુ ખૂબ જ ઓછો પ્રજનન દર (long calving intervals).
  • Conservation status of Dugong
    • IUCN: Vulnerable
    • CITES: Appendix I
    • Wildlife Protection Act 1972: Schedule I

# Oju Hydroelectric Project

કેન્દ્ર સરકારે અરુણાચલ પ્રદેશના ઉપલા સુબાનસિરી જિલ્લામાં ઓજુ હાઇડ્રોઈલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટને પર્યાવરણીય મંજૂરી આપી દીધી છે, જેનાથી ચીન સરહદ નજીક ભારતના સૌથી મોટા હાઇડ્રોઈલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ્સમાંના એકના નિર્માણનો માર્ગ મોકળો થયો છે.

• ઓજુ હાઈડ્રોઈલેક્ટ્રિક પ્રોજેક્ટ એ 2,220 મેગાવોટનો Run-of-River Hydro Project છે.
• તેનો ઉદ્દેશ્ય સુબાનસિરી બેસિનની વિશાળ હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક ક્ષમતાનો ઉપયોગ કરવાનો છે, જે ભારતની નવીનીકરણીય ઉર્જા ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપે છે.
• મહત્વ: આ ઉત્તર-પૂર્વમાં હાઇડ્રોઇલેક્ટ્રિક વિકાસ માટે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોત્સાહનનો એક ભાગ છે.
• આ પ્રોજેક્ટ સુબાનસિરી બેસિનમાં સૌથી મોટો છે, જે નિયારે, નાબા, નાલો, ડેંગસેર, અપર અને લોઅર સુબાનસિરી જેવા પ્રોજેક્ટ્સનો અપસ્ટ્રીમ છે, જે તેને બેસિન-વ્યાપી ઉર્જા આયોજન માટે મહત્વપૂર્ણ બનાવે છે.
• આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદની તેની નિકટતા પણ ઉર્જા સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ તેનું મહત્વ વધારે છે.

સુબાનસિરી નદી (Subansiri River)

• સુબાનસિરી નદી, જેને ગોલ્ડ રિવર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક ટ્રાન્સ-હિમાલય નદી છે.
• તે તિબેટીયન હિમાલયમાં માઉન્ટ પોરોમ (5059 મીટર)ના પશ્ચિમ ભાગમાંથી નીકળે છે.
• તે અરુણાચલ પ્રદેશમાં મીરી ટેકરીઓ દ્વારા ભારતમાં પ્રવેશ કરે છે.
• બ્રહ્મપુત્રના જમણા ઉત્તરી કાંઠે સૌથી લાંબી ઉપનદી તરીકે, સુબાનસિરી આસામના માજુલી ટાપુ પર બ્રહ્મપુત્ર સાથે ભળી જાય છે, જે એશિયાનો સૌથી મોટો નદી ટાપુ છે.

# Typhoon Ragasa 

ફિલિપાઈન્સમાં સુપર ટાયફૂન નાન્ડો તરીકે ઓળખાતું ‘ટાયફૂન રાગસા’ 2025ના સૌથી શક્તિશાળી વાવાઝોડામાંનું એક છે. તે પશ્ચિમ પેસિફિક મહાસાગરમાં રચાયું અને નજીકના દેશો માટે એક ખતરો બની ગયું હતું.

• 17 સપ્ટેમ્બર, 2025ના રોજ પશ્ચિમ પેસિફિક મહાસાગરમાં યાપના ઉત્તરમાં ટાયફૂન રાગસા એક નાના ઉષ્ણકટિબંધીય ડિપ્રેશન તરીકે શરૂ થયું હતું. થોડા દિવસમાં તે મજબૂત બન્યું અને 22 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં સુપર ટાયફૂન બની ગયું હતું.
• ટાયફૂન રાગસામાં 270 કિ.મી. કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાયો અને 905 મિલીબારનું દબાણ નોંધાયું હતું. આ ઉપરાંત તાઈવાન, હિંગકોંગ અને દક્ષિણ ચીનમાં પણ તેની અસર નોંધાઈ હતી.
• નામકરણ: Japan Meteorological Agency (JMA)એ “રાગાસા” નામ આપ્યું છે.
  • “રાગાસા” એ ફિલિપિનો શબ્દ છે, જેનો અર્થ ઝડપી હલનચલન અથવા ઉછાળો થાય છે.
  • ફિલિપાઈન્સમાં PAGASA એ તેનું નામ “નાન્ડો” રાખ્યું.
• Risks and Impacts
  • Philippines (Luzon): કાગયાન (Cagayan)માં Panuitan Island પર લગભગ 215 કિમી/કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાયો અને 295 કિમી/કલાક સુધીના પવનો ફૂંકાયા હતા. મુશળધાર વરસાદ, પૂર, ભૂસ્ખલન અને 3 મીટર સુધીના તોફાની મોજા લાવ્યા, જેના કારણે વ્યાપક નુકસાન થયું.
  • Hong Kong, Macau, Taiwan, Southern China: અધિકારીઓએ તેમના સૌથી વધુ તોફાની સંકેતો જારી કર્યા; રાગાસામાં વીજળી ગુલ થઈ, પરિવહન બંધ થયું, મિલકતને નુકસાન થયું અને પૂર આવ્યું હતું.
  • Casualties: ઓછામાં ઓછા 25 લોકોના મોત અને 100 થી વધુ ઘાયલ થયા, ઘણા લોકો ગુમ થયા.
  • Infrastructure damage: હજારો ઘરો, પુલો અને રસ્તાઓને નુકસાન થયું અથવા નાશ પામ્યા; લાખો ઘરોને વીજ પુરવઠો ખોરવાઈ ગયો હતો.

One-Liner Current Affairs

• તાજેતરમાં ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લાનું ધોરડો ગામ સંપૂર્ણપણે સૌર ઉર્જાથી ચાલતું ચોથું ગામ બન્યું છે.
  • 20 સપ્ટેમ્બરના રોજ ભાવનગરમાં ‘સમુદ્ર સે સમૃધ્ધિ’ કાર્યક્રમ દરમિયાન વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદી દ્વારા આ જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.
  • પી. એમ. સુર્ય ઘર મફત બિજલી યોજના હેઠળ દરેક ઘરને સૌર છતથી સજ્જ કરવામાં આવ્યું છે. કુલ 81 ઘરો હવે 177 કિલોવોટની સંયુક્ત ક્ષમતા સાથે પોતાની વીજળી ઉતપન્ન કરે છે.
  • મોઢેરા (મહેસાણા), સુખી (ખેડા) અને મસાલી (બનાસકાંઠા) પછી ધોરડો ગુજરાતનું ચોથું ગામ છે.
• મહારાષ્ટ્રના અહમદનગર રેલવે સ્ટેશનનું નામ બદલીને ‘અહિલ્યાનગર’ રાખવામાં આવ્યું છે.
  • જે ભારતના સૌથી આદરણીય મહિલા શાસકોમાંના એક દેવી અહિલ્યાબાઈ હોલકરના માનમાં રાખવામાં આવ્યું છે.
• વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીએ ભાવનગરથી વર્ચ્યુઅલી મુંબઈના અત્યાધુનિક ક્રુઝ ટર્મિનલનું ઉદઘાટન કર્યું હતું. તે દેશનું સૌથી મોટું ક્રુઝ ટર્મિનલ છે.
  • તેને મુંબઈ પોર્ટના બેલાર્ડ પિયરના ઈન્દોર ડોક ખાતે બનાવવામાં આવ્યું છે. તેને Mumbai International Cruise Terminal (MICT) નામ આપવામાં આવ્યું છે.
  • આ ક્રુઝ ટર્મિનલ 415000 સ્કેવર ફૂટમાં ફેલાયેલું છે, તથા 10 લાખ લોકોને સંભાળી શકે તેટલું સક્ષમ છે.
• તમિલનાડુ મહિલા સ્વ-સહાય જૂથ (SHG) સભ્યો માટે ઓળખ કાર્ડ શરૂ કરનાર ભારતનું પ્રથમ રાજ્ય બન્યું છે. જે પાયાના સ્તરે મહિલા સશક્તિકરણ તરફનું એક મોટું પગલું છે.
  • 16 સપ્ટેમ્બર, 2025ના રોજ તામિલનાડુના નાયબ મુખ્યમંત્રી દ્વારા શરૂ કરાયેલ આ પહેલ આર્થિક અને સામાજિક લાભો પ્રદાન કરે છે.
  • જેમાં સરકારી બસોમાં 100 કિ.મી. સુધીની મફત મુસાફરી, રાજ્ય સંચાલિત સાહસોના ઉત્પાદનો પર ડિસ્કાઉન્ટ અને કલ્યાણકારી યોજનાઓની સરળ એક્સેસનો સમાવેશ થાય છે.
• બ્રિટિશ વડા પ્રધાન કીર સ્ટાર્મર (Keir Starmer)ને ભારત-યુકે સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવામાં અને લાંબા સમયથી રાહ જોવાતી India-UK Free Trade Agreement (FTA)ને સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવામાં તેમની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા બદલ પ્રતિષ્ઠિત ‘Living Bridge’ એવોર્ડ મળ્યો છે.
  • 23 સપ્ટેમ્બર, 2025ના રોજ લંડનમાં હાઉસ ઓફ લોર્ડ્સમાં એક સમારોહમાં રજૂ કરાયેલ આ એવોર્ડ, દ્વિપક્ષીય સંબંધોને મજબૂત બનાવવામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપનારા વ્યક્તિઓ અને સંગઠનોને ઓળખે છે.
  • સ્ટાર્મર વતી આ એવોર્ડ બ્રિટનના ભારતીય મૂળના Foreign, Commonwealth and Development Office (FCDO)માં ઇન્ડો-પેસિફિક મંત્રી સીમા મલ્હોત્રા દ્વારા સ્વીકારવામાં આવ્યો હતો.
  • અન્ય 2025 પુરસ્કાર વિજેતાઓ
    • GMR ગ્રુપ (ભારત સ્થિત બહુરાષ્ટ્રીય સમૂહ)
    • GP હિન્દુજા (બ્રિટિશ ભારતીય ઉદ્યોગપતિ)
    • બીના મહેતા (ચેર, KPMG UK)
    • સાઉધમ્પ્ટન યુનિવર્સિટી
• ભારતે IIT મદ્રાસને ‘UN AI Centre of Excellence’ તરીકે નોમિનેટ કર્યું છે.
  • Ministry of Electronics and Information Technology (MeitY) દ્વારા ન્યૂયોર્કમાં એક ઉચ્ચ-સ્તરીય સંયુક્ત રાષ્ટ્ર કાર્યક્રમ દરમિયાન આ નામાંકનની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. જે ખાસ કરીને ગ્લોબલ સાઉથમાં AI ક્ષમતા નિર્માણ, કૌશલ્ય અને સમાવિષ્ટ ડિજિટલ વિકાસ પ્રત્યે ભારતની વધતી જતી પ્રતિબદ્ધતાનો સંકેત આપે છે.
  • આ વ્યૂહાત્મક પગલું AI શાસનને આકાર આપવામાં અને વિશ્વભરમાં AI તકનીકોની ઍક્સેસને લોકશાહીકરણ કરવામાં તેની કુશળતા શેર કરવામાં ભારતની ભૂમિકાને મજબૂત બનાવે છે.
• અમદાવાદના સાબરમતી ખાતે એશિયાનું સૌથી મોટું રેલ ઓપરેશન્સ કમાન્ડ સેન્ટર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું છે, જે Western Dedicated Freight Corridor (WDFC) માટે હબ તરીકે સેવા આપે છે.
  • આ અત્યાધુનિક સુવિધા પાંચ રાજ્યોમાં ફેલાયેલા 1,506 કિમીના પટમાં કામગીરીનું સંચાલન કરે છે.
  • સાબરમતી ઓપરેશન્સ કમાન્ડ સેન્ટર AI-Ready Systems, Automated Alarms, અને Disaster Management Capabilities જેવી અદ્યતન સુવિધાઓથી સજ્જ છે. તેમાં એક વિશાળ રીઅલ-ટાઈમ મોનિટરિંગ વિડિઓ વોલ પણ છે.
  • ભારતમાં માલ પરિવહન માટે કાર્યક્ષમતા, સલામતી અને સંકલન સુધારવામાં આ કેન્દ્ર મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
• ઉદયપુરને 2025માં પ્રતિસ્થિત ‘રામસર વેટલેન્ડ સિટી’ તરીકે માન્યતા આપવામાં આવી હતી.
  • પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય દ્વારા આયોજિત સ્વચ્છ વાયુ સર્વેક્ષણ પુરસ્કારો અને સિટીઝ માન્યતા સમારોહ 2025 દરમિયાન આ સન્માન આપવામાં આવ્યું છે.
• મેક ઈન ઈન્ડિયા પહેલના 10 વર્ષ પૂર્ણ થવા પર કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પીયૂષ ગોયલે 20 સપ્ટેમ્બર 2025ના રોજ નવી દિલ્હીમાં Industrial Park Rating System (IPRS) 3.0 લોન્ચ કરી હતી.
  • Developed by: DPIIT with support from Asian Development Bank (ADB)
  • Pilot Phase: 2018
  • IPRS 2.0: 2021
  • IPRS 3.0 Parameters: Sustainability, green infrastructure, logistics connectivity, digitalization, skill linkages, tenant feedback
  • Categories: Leaders, Challengers, Aspirers
• તાજેતરમાં ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટે 17 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને આનંદ લગ્ન અધિનિયમ, 1990 હેઠળ શીખ લગ્નોની નોંધણી માટે ચાર મહિનાની અંદર નિયમો બનાવવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.
• ભારતના અનુભવી ઓફ-સ્પિનર ​​રવિચંદ્રન અશ્વિને બિગ બેશ લીગ (BBL) ટીમ સાથે કરાર કરનાર પ્રથમ કેપ્ડ ભારતીય પુરુષ ક્રિકેટર બનીને ઈતિહાસ રચ્યો છે.
  • તે આગામી BBL 2025-26 સીઝનમાં ‘Sydney Thunder’નું પ્રતિનિધિત્વ કરશે.
• દુબઈના Roads and Transport Authority (RTA) દ્વારા Dubai Autonomous Zone (DAZ) – ડ્રાઈવર વિનાના વાહનો અને દરિયાઈ પરિવહન માટે 15 કિલોમીટરનો સમર્પિત કોરિડોર શરૂ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
  • Dubai World Congress for Self-Driving Transport માં જાહેર કરાયેલી આ પહેલ 2030 સુધીમાં 25% દૈનિક ટ્રિપ્સને સ્વાયત્ત બનાવવાની દુબઈની મહત્વાકાંક્ષા સાથે સુસંગત છે.
  • આ ઝોન 2026ની શરૂઆતમાં કાર્યરત થવાની અપેક્ષા છે.
  • તે અલ જદ્દાફ મેટ્રો સ્ટેશન, દુબઈ ક્રીક હાર્બર અને દુબઈ ફેસ્ટિવલ સિટી જેવા મુખ્ય ગતિશીલતા કેન્દ્રોમાં ફેલાયેલો હશે.
  • Transport Modes: RoboTaxis, RoboBuses, marine abras, delivery bots
  • Partners: Uber, WeRide
• તાજેતરમાં વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદીએ ત્રિપુરાના ઉદયપુર ખાતે ત્રિપુરા સુંદરી મંદિર સંકુલમાં નવા વિકસિત માળખાગત સુવિધાઓ અને સુંદરીકરણ કાર્યોનું ઉદઘાટન કર્યું હતું.
  • આ મંદિરને પ્રસાદ યોજના હેઠળ આધુનિક સુવિધાઓ અને સુધારેલ માળખાગત સુવિધાઓ સાથે પુનર્જીવિત કરવામાં આવ્યું છે.
• તાજેતરમાં 9 સપ્ટેમ્બરથી 28 સપ્ટેમ્બર, 2025 દરમિયાન યુનાઈટેડ આરબ અમીરાત (UAE)માં મેન્સ એશિયા કપ ટુર્નામેન્ટનું આયોજન થયું હતું.
  • તે એશિયા કપની 17મી આવૃત્તિ હતી તથા આ ટુર્નામેન્ટ T-20 ફોર્મેટ તરીકે યોજાઈ હતી.
  • પાકિસ્તાનને પરાજય આપીને ભારતે 9મી વખત આ ટુર્નામેન્ટ જીતી છે.