Daily Current Affairs 12 October 2024

Daily Current Affairs 12 October 2024: List of Important Days

CALENDAR

• 12 October 2024
  1. World Migratory Bird Day
     • World Migratory Bird Day એ એક દ્વિવાર્ષિક વૈશ્વિક અભિયાન છે.
     • ઉદ્દેશ્ય: સ્થળાંતર કરનારા પક્ષીઓ અને તેમના રહેઠાણોના સંરક્ષણની જરૂરિયાત વિશે જાગૃતિ લાવવાનો
     • તે દર વર્ષે મે અને ઓકટોબરના બીજા શનિવારના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. આ વર્ષે 11 મે અને 12 ઓક્ટોબર 2024ના રોજ ઉજવવામાં આવ્યો હતો.
  2. World Arthritis Day
     • World Arthritis Day દર વર્ષે 12 ઓકટોબરના રોજ ઉજવવામાં આવે છે.
     • તે સંધિવા અને મસ્ક્યુલોસ્કેલેટલ રોગો (Rheumatic and Musculoskeletal Diseases) વિશે વૈશ્વિક જાગૃતિ વધારવા માટે દર વર્ષે ઉજવવામાં આવે છે.
     • શરૂઆત: 12 ઓકટોબર, 1996
     • સ્થાપના: Arthritis Foundation દ્વારા
     • World Arthritis Day 2024 Theme: ‘Informed Choices, Better Outcomes.’

આજનો ઈતિહાસ: 12 October

DAY IN HISTORY

• 12 October 1967: ડૉ. રામ મનોહર લોહિયાનું નિધન
  • તેઓ સ્વાતંત્ર્ય સેનાની, પ્રખર ચિંતક અને લોકપ્રિય નેતા હતા.
• 12 October 1987: ભારતીય શાંતિ રક્ષા સેનાએ ‘ઓપરેશન પવન’ શરૂ કર્યું.
  • તે લિબરેશન ટાઈગર્સ ઓફ તમિલ ઈલમ (LTTE) પાસેથી જાફના (Jaffna) પર નિયંત્રણ મેળવવા માટે ભારતીય શાંતિ રક્ષા સેના (IPKF – Indian Peace Keeping Force) દ્વારા ઓપરેશન પવન હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું.

Daily Current Affairs 12 October 2024

# 21st ASEAN-India Summit

INTERNATIONAL RELATIONS

21st ASEAN-India Summit 10 ઓક્ટોબર, 2024ના રોજ લાઓ પીડીઆરના વિએન્ટિઆન (Vientiane, Lao PDR)માં યોજાઈ હતી.

Highlights

• PM એ 10-પોઈન્ટ પ્લાનની જાહેરાત કરી જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
  • વર્ષ 2025ની ઉજવણી આસિયાન-ભારત પ્રવાસન વર્ષ (ASEAN-India Year of Tourism) તરીકે
  • એક્ટ ઈસ્ટ પોલિસી (Act East Policy)ના દાયકાની ઉજવણી કરવા માટે
  • 2025 સુધીમાં માલસામાન કરારમાં ASEAN-ભારત વેપારની સમીક્ષા વગેરે.
• નેતાઓએ જાહેર કર્યું કે તેઓ ડિજિટલ સોલ્યુશન્સ દ્વારા ASEAN અને ભારતમાં ચુકવણી પ્રણાલીઓ વચ્ચે ક્રોસ-બોર્ડર લિંકેજના સહયોગની શોધ કરશે.
  • આધાર અને યુનિફાઈડ પેમેન્ટ્સ ઈન્ટરફેસ (UPI) જેવા ડિજિટલ પબ્લિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (DPI)નો ઉપયોગ કરવામાં ભારત તેના જ્ઞાન અને અનુભવોને આસિયાન દેશો સાથે શેર કરશે.
• નેતાઓ નવી ASEAN-ભારત કાર્ય યોજના (2026-2030) બનાવવા માટે સંમત થયા અને બે સંયુક્ત નિવેદનો અપનાવ્યા:
  • ભારતની એક્ટ ઈસ્ટ પોલિસી (AEP)ના સમર્થન સાથે ઈન્ડો-પેસિફિક પર ASEAN આઉટલુક (ASEAN Outlook on the Indo-Pacific (AOIP)ના સંદર્ભમાં પ્રદેશમાં શાંતિ, સ્થિરતા અને સમૃદ્ધિ માટે ASEAN-ભારત વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને મજબૂત કરવા પર સંયુક્ત નિવેદન આપ્યું.
  • ડિજિટલ ટ્રાન્સફોર્મેશનને આગળ વધારવા પર સંયુક્ત નિવેદન આપ્યું.
• નેતાઓએ સંયુક્ત પ્રવૃત્તિઓને સમર્થન આપવા માટે ડિજિટલ ભવિષ્ય માટે આસિયાન-ઈન્ડિયા ફંડની શરૂઆતનું સ્વાગત કર્યું.
• ભારતના PM નરેન્દ્ર મોદીએ ASEAN-India FTA (AITIGA) ની સમીક્ષા સમયબદ્ધ રીતે પૂર્ણ કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો.

ભારત માટે ASEANનું મહત્વ

• ASEANનું વ્યૂહાત્મક સ્થાન તેને આ ક્ષેત્રમાં ચીનના વધતા પ્રભાવને સંતુલિત કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ ભાગીદાર બનાવે છે.
• 2021-2022માં, ભારત અને ASEAN વચ્ચેનો વેપાર લગભગ $110 બિલિયન હતો. ASEAN દેશો પણ ભારતીય રોકાણ માટે મહત્ત્વપૂર્ણ સ્થળ છે.
• ASEANએ ભારતની ઈન્ડો-પેસિફિક વ્યૂહરચનાનું કેન્દ્ર છે, જે આ ક્ષેત્રમાં મુક્ત, ખુલ્લા અને નિયમો-આધારિત વ્યવસ્થાને પ્રોત્સાહન આપવા માંગે છે.
• ભારતની એક્ટ ઈસ્ટ પોલિસી કનેક્ટિવિટી, દરિયાઈ સહયોગ અને આર્થિક જોડાણને વધારવા માટે ASEANને તેના મૂળ સ્થાને રાખે છે.
• ભારત ASEAN સાથે કાઉન્ટર ટેરરિઝમ, ટ્રાન્સનેશનલ ક્રાઈમ અને સાયબર સિક્યુરિટી પહેલ પર સહયોગ કરે છે. આ પ્રયાસો પ્રાદેશિક સુરક્ષા જાળવવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ છે.
• ભારત-મ્યાનમાર-થાઈલેન્ડ ત્રિપક્ષીય હાઈવે અને કલાદાન મલ્ટિમોડલ ટ્રાન્ઝિટ ટ્રાન્સપોર્ટ પ્રોજેક્ટ જેવી પહેલોનો હેતુ ભારત અને ASEAN વચ્ચે ભૌતિક જોડાણ સુધારવાનો છે, વેપાર અને આર્થિક એકીકરણને પ્રોત્સાહન આપવું.
• ભારત મુખ્ય ASEAN-આધારિત પ્લેટફોર્મનો ભાગ છે.
  • પૂર્વ એશિયા સમિટ (EAS – East Asia Summit)
  • ASEAN પ્રાદેશિક ફોરમ (ARF – ASEAN Regional Forum)
  • ASEAN સંરક્ષણ મંત્રીઓની મીટિંગ-પ્લસ (ADMM-Plus), જે વ્યૂહાત્મક મુદ્દાઓ પર પ્રાદેશિક સંવાદને પ્રોત્સાહન આપવા માટે મહત્વપૂર્ણ છે.

# Caracal

ENVIRONMENT/ECOLOGY

તાજેતરમાં ગુજરાત ₹10 કરોડના બજેટ સાથે કચ્છના ચાડવા રખાલ પ્રદેશમાં Caracal (જંગલી બિલાડા) સંવર્ધન અને સંરક્ષણ કેન્દ્રની સ્થાપના કરશે.

• ઉદ્દેશ્ય: કચ્છમાં જોવા મળતા ભયંકર રીતે જોખમમાં મુકાયેલા કારાકલનું રક્ષણ અને સંવર્ધન કરવું.
• ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલ દ્વારા વન્યજીવન સપ્તાહની ઉજવણી દરમિયાન આ જાહેરાત કરી હતી.

Caracal વિશે

• તે એક પ્રપંચી, મુખ્યત્વે નિશાચર (Nocturnal) પ્રાણી છે જે પરંપરાગત રીતે તેની નમ્રતા અને ઉડાનમાં પક્ષીઓને પકડવાની અસાધારણ ક્ષમતા માટે જાણીતા છે.
• ભારતમાં, તેને સિયા ગોશ (Siya Gosh) કહેવામાં આવે છે, તે પર્શિયન નામ છે. જેનો અનુવાદ ‘કાળા કાન‘ તરીકે થાય છે.
• તેઓ પ્રાદેશિક અને મુખ્યત્વે એકલા અથવા જોડીમાં રહે છે.
• રહેઠાણ: તેઓ સવાન્ના, મેદાન, ઝાડીવાળા જંગલો અને અર્ધ-રણમાં સ્થાયી થવાનું પસંદ કરે છે.
• વિતરણ: રાજસ્થાન, ગુજરાત અને મધ્યપ્રદેશમાં Caracal માટે સૌથી યોગ્ય રહેઠાણ કચ્છ, માલવાના ઉચ્ચપ્રદેશ, અરવલ્લી પર્વતમાળા અને બુંદેલખંડ પ્રદેશમાં સ્થિત છે.
  • તે આફ્રિકા, મધ્ય પૂર્વ, મધ્ય અને દક્ષિણ એશિયાના કેટલાક Dozen Countriesમાં જોવા મળે છે.
• મોટા પાયે શિકાર, ગેરકાયદેસર વેપાર અને કુદરતી રહેઠાણોની ખોટ આ પ્રજાતિઓ માટે નોંધપાત્ર જોખમો માનવામાં આવે છે.
• સંરક્ષણ સ્થિતિ
  • IUCN: સૌથી ઓછી ચિંતા
  • The Wild Life (Protection) Act, 1972: Schedule I
• વર્ષ 2021માં નેશનલ બોર્ડ ફોર વાઈલ્ડલાઈફ અને MoEFCC એ જાતિ પુન:પ્રાપ્તિ કાર્યક્રમ હેઠળ Caracal ને ગંભીર રીતે જોખમમાં મૂકાયેલ તરીકે સૂચિબદ્ધ કર્યું.

# Living Planet Report 2024

ENVIRONMENT

તાજેતરમાં જાહેર થયેલ Living Planet Report 2024 અનુસાર, માત્ર 50 વર્ષોમાં (1970-2020)માં દેખરેખ કરાયેલ વન્યજીવની વસ્તીના સરેરાશ કદમાં વિનાશક 73% ઘટાડો થયો છે.

Living Planet Report વિશે

• આ રિપોર્ટ World Wide Fund for Nature (WWF) દ્વારા દ્વિવાર્ષિક રૂપે પ્રકાશિત થાય છે.
• તે વૈશ્વિક જૈવવિવિધતા (Global Biodiversity) અને ગ્રહના સ્વાસ્થ્ય (Planet Health)માં વલણોનો વ્યાપક અભ્યાસ છે.
• Living Planet Report 2024 એ રિપોર્ટની 15મી આવૃત્તિ છે.
• Living Planet Index (LPI) 5,495 પ્રજાતિઓની લગભગ 35,000 વસ્તીમાં વલણોને ટ્રેક કરે છે.
• તાજા પાણીની વસ્તીમાં સૌથી વધુ 85% ઘટાડો થયો, ત્યારબાદ પાર્થિવ (69%) અને દરિયાઈ (56%)નો સમાવેશ થાય છે.
• તે વિવિધ પ્રદેશોમાં દેખરેખ હેઠળની વન્યજીવ વસ્તીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો દર્શાવે છે:
  • લેટિન અમેરિકા અને કેરેબિયન: 95% ઘટાડો
  • આફ્રિકા: 76% ઘટાડો
  • એશિયા-પેસિફિક: 60% ઘટાડો
  • ઉત્તર અમેરિકા: 39% ઘટાડો
  • યુરોપ અને મધ્ય એશિયા: 35% ઘટાડો
• સંરક્ષણ પ્રયાસોને કારણે કેટલીક વસ્તી સ્થિર થઈ છે અથવા વધી છે, જેમ કે:
  • પૂર્વ આફ્રિકા (2010-2016)માં દર વર્ષે પર્વતીય ગોરિલાઓમાં લગભગ 3%નો વધારો થયો છે.
  • મધ્ય યુરોપ (1970-2020)માં બાઇસનની વસ્તી 0 થી વધીને 6,800 થઈ.
• વન્યજીવન માટેના મુખ્ય જોખમોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
  • આવાસની ખોટ અને અધોગતિ
  • ઓવરહાર્વેસ્ટિંગ (મુખ્યત્વે વૈશ્વિક ખાદ્ય પ્રણાલીમાંથી)
  • આક્રમક પ્રજાતિઓ અને રોગો
  • આબોહવા પરિવર્તન

# Nobel Prize 2024 in Literature

AWARDS

સાહિત્યમાં 2024 નો નોબેલ પુરસ્કાર દક્ષિણ કોરિયન લેખક હાન કાંગને તેમના “Intense poetic prose that confronts historical traumas and exposes the fragility of human life.” માટે એનાયત કરવામાં આવ્યો છે. તેણીની પ્રગતિશીલ નવલકથા ધ વેજિટેરિયન (2007) એ, 2015માં અંગ્રેજીમાં અનુવાદિત, 2016માં મેન બુકર આંતરરાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર જીત્યો.

Nobel Prize

• નોબેલ પુરસ્કારો દર વર્ષે નીચેની છ શ્રેણીઓમાં આપવામાં આવે છે:
  • શાંતિ
  • ભૌતિકશાસ્ત્ર
  • રસાયણશાસ્ત્ર
  • દવા (ફિઝિયોલોજી)
  • સાહિત્ય
  • આર્થિક વિજ્ઞાન: 1968માં સ્વીડનની સેન્ટ્રલ બેંક દ્વારા આલ્ફ્રેડ નોબેલની યાદમાં આ શ્રેણીનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો.
• આ એવોર્ડ સમારોહ સ્ટોકહોમ, સ્વીડન (Stockholm, Sweden)માં, શાંતિ પુરસ્કાર સિવાયની તમામ શ્રેણીઓ માટે યોજાય છે. જે ઓસ્લો, નોર્વે (Oslo, Norway)માં આપવામાં આવે છે.
• સ્થાપના: આલ્ફ્રેડ નોબેલ દ્વારા
• પ્રથમ નોબેલ પુરસ્કાર: 1901માં એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

One-Liner Current Affairs

• નોએલ ટાટાને ટાટા ટ્રસ્ટના નવા ચેરમેન તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા.
• ભારતીય ઓલિમ્પિક એસોસિએશન (IOA) એ 28 જાન્યુઆરી – 14 ફેબ્રુઆરી 2025 દરમિયાન યોજાનારી 38મી સમર નેશનલ ગેમ્સ માટે યજમાન તરીકે ઉત્તરાખંડની પસંદગી કરી છે.
  • 37મી નેશનલ ગેમ્સ 25 સપ્ટેમ્બર – 9 નવેમ્બર 2023 દરમિયાન ગોવામાં યોજાઈ હતી.
  • ઉત્તરાખંડમાં પ્રથમ વખત સમર નેશનલ ગેમ્સનું આયોજન થશે.
  • જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખની બહાર પણ વિન્ટર ગેમ્સ પ્રથમ વખત યોજાશે.
• તાજેતરમાં 18 વર્ષના નેપાળી પર્વતારોહક નીમા રિંજી શેરપાએ વિશ્વના 8000 મીટર (26,246 ફૂટ) શિખરોમાંથી તમામ 14 શિખરો સર કરનાર સૌથી યુવા વ્યક્તિ બનીને ઈતિહાસ રચ્યો છે.
• બિહાર પોસ્ટલ સર્કલ દ્વારા ઉદ્યોગ, પરોપકાર અને રાષ્ટ્રીય વિકાસમાં તેમના યોગદાનની ઉજવણી કરીને વિશેષ કવર બહાર પાડીને રતન ટાટાના વારસાને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી.
  • બિહાર સર્કલના મુખ્ય પોસ્ટમાસ્ટર જનરલ તરીકે, અનિલ કુમારે ટાટાના અમૂલ્ય યોગદાનને આ શ્રદ્ધાંજલિના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.
• આર્મી ચીફ જનરલ ઉપેન્દ્ર દ્વિવેદીએ ગંગટોકમાં પોર્ટેબલ મલ્ટી-ટાર્ગેટ ડિટોનેશન ડિવાઇસ ‘અગ્નિસ્ત્ર‘ લોન્ચ કર્યું.
  • ભારતીય સેનાના કોર્પ્સ ઓફ એન્જિનિયર્સના મેજર રાજપ્રસાદ આરએસ દ્વારા વિકસિત, આ ઉપકરણ બહુવિધ-લક્ષ્ય વિસ્ફોટો દરમિયાન સલામતી અને વિશ્વસનીયતામાં વધારો કરે છે.
• DigiLocker વિવિધ સરકારી સેવાઓની ઍક્સેસને સરળ બનાવવા માટે UMANG (યુનિફાઇડ મોબાઇલ એપ્લિકેશન ફોર ન્યુ-એજ ગવર્નન્સ) એપ્લિકેશન સાથે સંકલિત થયું છે.
• એલ સત્ય શ્રીનિવાસ, 1991 બેચના IRS અધિકારી (Customs & Indirect Taxes) અને વાણિજ્ય વિભાગમાં અધિક સચિવ, ગવર્નમેન્ટ ઈ-માર્કેટપ્લેસ (GeM)ના CEO તરીકે નિયુક્ત થયા છે.
• ઈન્ડિયા ડિજિટલ એગ્રી કોન્ફરન્સ 2024નું આયોજન નવી દિલ્હીમાં કરવામાં આવ્યું હતું.
  • કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ સચિવ, ડૉ. દેવેશ ચતુર્વેદીની આગેવાની હેઠળ, કોન્ફરન્સે જ્ઞાનની વહેંચણીની સુવિધા આપી, નવીન ઉકેલો પ્રદર્શિત કર્યા અને તમામ ક્ષેત્રોમાં સહયોગને પ્રોત્સાહન આપ્યું.
• ન્યુટ્રિશન એન્ડ ફૂડ્સ ફોર સ્પેશિયલ ડાયેટરી યુઝ (CCNFSDU) પર કોડેક્સ કમિટીનું 44મું સત્ર 2 ઓક્ટોબરથી 6 ઓક્ટોબર, 2024 દરમિયાન જર્મનીના ડ્રેસ્ડન (Dresden, Germany)માં યોજાયું હતું.
  • જર્મની દ્વારા આ કાર્યક્રમનું આયોજન વૈશ્વિક આરોગ્ય સહયોગ અને ખાદ્ય પોષણમાં માનકીકરણ માટેની તેની પ્રતિબદ્ધતાને રેખાંકિત કરે છે. આ બેઠકે પોષણના ધોરણોને આગળ વધારવા માટે ભારત, કેનેડા, ચિલી અને ન્યુઝીલેન્ડ સાથે મળીને કામ કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગની સુવિધા આપી.
• United Nations Human Rights Council (UNHRC) પર બેઠક માટે સાઉદી અરેબિયાની બિડ અસફળ રહી, કારણ કે તે એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં છઠ્ઠા સ્થાને છે.
  • સાયપ્રસ, માર્શલ ટાપુઓ, કતાર, દક્ષિણ કોરિયા અને થાઈલેન્ડ દ્વારા ઉપલબ્ધ પાંચ બેઠકો સુરક્ષિત કરવામાં આવી હતી.